ششتمد


ششتمد
ششتمد

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

ششتمد شهری در استان خراسان رضوی در شرق ایران است. این شهر مرکز شهرستان ششتمد است.
آرامگاه ابوالحسن بیهقی یکی از مناطق گردشگری ششتمد است.

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۱۰۸ نفر (در ۹۲۰ خانوار) بوده‌است.[۳]

بر اساس مصوبه هیئت وزیران در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۳۷۸، روستای ششتمد مرکز بخش ششتمد به عنوان شهر شناخته شد و در سال ۱۳۹۹ به شهرستان تبدیل شد.[۱]

این یک مقالهٔ خرد استان خراسان رضوی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

استان خراسان رضوی یکی از استان‌های خراسان در شمال شرق ایران به مرکزیّت مشهد است. خراسان یکی از مهمترین مراکز و خاستگاه‌های تمدن ایرانی است. واژهٔ رضوی در نام این استان، به مقبرهٔ علی بن موسی الرضا در مرکز این استان اشاره دارد. مساحت استان ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومتر مربع بوده که از این نظر پنجمین استان بزرگ کشور است. استان خراسان رضوی از ۳۳ شهرستان، ۷۹ بخش، ۱۷۵ دهستان و ۸۱ شهر تشکیل شده‌است[۳] که پس از استان فارس، پرشهرستان‌ترین استان کشور است.

خراسان، در طول تاریخ شاهد ظهور و سقوط سلسله‌ها و دولت‌های بسیاری در قلمرو خود بوده‌است. اقوام مختلف اعراب، ترک‌ها، کردها، مغول‌ها، ترکمن‌ها و افغان‌ها زمان به زمان به این منطقه تغییرات را به ارمغان آورده‌اند.

جغرافی‌دانان باستان، ایران را به هشت بخش تقسیم کرده‌اند که خراسان بزرگ شکوفاترین و بزرگ‌ترین قلمرو بوده‌است.

امپراتوری اشکانیان برای چندین سال در نزدیکی مرو در خراسان مستقر و خبوشان (قوچان) یکی از پایتخت‌های اشکانی بوده‌است. در دوران ساسانیان نیز استان توسط یک سپهبد که پادگوسبان نامیده می‌شده و چهار مرگراوس (margraves) که هر یک، فرمانده یکی از چهار بخش استان بوده‌اند، حکومت می‌شده‌است.
ششتمد

در دوران فتوحات مسلمانان در ایران، خراسان به چهار بخش تقسیم گردید و هر بخش به اسم شهر بزرگ خود یعنی نیشابور، مرو، هرات و بلخ نامیده شدند.

قدیمی‌ترین آثار حیات انسانی در ایران، شامل تعدادی ادوات و دست‌افزارهای سنگی با قدمت تخمینی ۸۰۰ هزار سال قبل، متعلق به دوران پارینه سنگی قدیم، از بستر رودخانه کشف رود مشهد به دست آمده‌است. در حالی‌که قدیمی‌ترین مکان‌های استقرار انسان، حداکثر با قدمت ۱۲۰ هزار سال در نواحی دیگر ایران نظیر آذربایجان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و غیره شناسایی شده‌اند.

از آن پس آثار و شواهد زندگی بیشماری از دوران نوسنگی تا آغاز دوران تاریخی در جلگه مشهد، قوچان، جلگه درگز، بجنورد، تربت حیدریه، بیرجند ،فردوس و غیره شناسایی شده‌اند. این شواهد و آثار به اقوام و ساکنان اولیه و بومی خراسان مربوط می‌شود که بنا به عقیده برخی محققان به عنوان اقوام آسیایی شهرت یافته‌اند و سراسر آسیای غربی از مدیترانه تا ترکستان و دره سند را فرامی گیرد؛ ولی در حقیقت مهم‌ترین مقطع تاریخ خراسان در سرآغاز دوران تاریخی ایران با ورود اقوام آریایی به فلات ایران پیوند می‌خورد. در این واقعه که در آغاز هزاره اول ق. م اتفاق افتاد، آریایی‌ها تازه‌وارد از طریق خراسان به سمت مرکز ایران پیش رفتند و بخش اعظم آن‌ها آنچنان که از توصیفات اوستا برمی آید، در خراسان و سیستان مستقر شدند و شاید به همین دلیل است که عمده حوادث آغاز تاریخ ایرانیان که در دو منبع اوستا و شاهنامه فردوسی ذکر شده‌است در مشرق ایران و در واقع در خراسان بزرگ رخ می‌دهد.

استان خراسان رضوی، قسمت نسبتاً کوچکی از خراسان تاریخی است. سرزمینی که در گذشته نواحی بسیار گسترده‌ای را در بر می‌گرفته و قلمرویی یکپارچه داشته‌است. اما امروزه بخشی از آن شامل سه استان خراسان رضوی، شمالی و جنوبی و قسمت‌هایی از استانهای دیگر، در کشور ایران واقع است و بخش‌های بزرگ‌تری از آن در کشور افغانستان و جمهوری‌های شمال و شمال شرق ایران قرار دارد. خراسان بزرگ تاریخی، یکی از کانون‌های شکل‌گیری تمدن بشری بوده و چه در دوران‌های کهن و پیش از اسلام و چه در دوران تمدن اسلامی، مردمانی هوشمند و سخت کوش در آن می‌زیسته‌اند که در پیدایش و گسترش دانش و فرهنگ و پدیدآوردن عناصر تمدنی نقش بسزایی ایفا کرده‌اند.

از قرن ۹ هجری قمری نام خراسان بر تمام ایالات اسلامی در شرق کویر لوت تا هندوکش به استثنای سیستان و بلوچستان و قهستان در جنوب اطلاق می‌گردیده‌است. پس از جنگ هرات در سال ۱۲۴۹ ه‍.ش خراسان به دو قسمت تجزیه شد و قسمتی که در غرب رودخانه هریرود واقع بود جزو ایران و شرق آن ضمیمه افغانستان گردید. در سال ۱۲۸۵ه‍.ش ایران به چهار ایالت بزرگ تقسیم شد که عبارت بودند از آذربایجان ،کرمان و بلوچستان، فارس و بنادر و خراسان و سیستان.

از آن زمان تا سال ۱۳۱۶ ه‍.ش که اولین قانون تقسیمات کشوری در مجلس شورای ملی تصویب گردیده بود. بر هر ایالت یک والی و در هر ولایت یک حاکم حکومت می‌کرده‌است. والی خراسان نیز در سال‌های ابتدایی تقسیمات ایالتی ایران، میرزا محمداسماعیل مجدالادبای خراسانی بوده‌است.[۴]

در سال ۱۳۱۶ بر اساس قانون تقسیمات کشوری مصوب مجلس شورای ملی، کشور به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم گردید که هر شهرستان شامل چند بخش و هر بخش شامل چند دهستان می‌گردید. خراسان نیز تحت عنوان استان نهم به ۷شهرستان بجنورد، بیرجند، سبزوار، قوچان، گناباد، مشهدو تربت حیدریه تقسیم شد.

در سال ۱۳۲۳[۵] شهرستان‌های نیشابور، درگز، فردوس و کاشمر نیز تشکیل شد؛ و شهرستان‌های استان به ۱۱ شهرستان ارتقاء یافت. در سال ۱۳۳۵ شهرستان درگز ضمیمه قوچان گردید و شهرستان تربت جام به شهرستان ارتقاء یافت. در سال ۱۳۳۹ مجدداً درگز به شهرستان تبدیل شد، شیروان و اسفراین نیز ایجاد شدند در همان سال بخش طبس از شهرستان فردوس جدا تبدیل به شهرستان طبس شد.[۵]
در سال ۱۳۵۴ بخش باخرز تربت جام به مرکزیت شهر تایباد از بخش به شهرستان تبدیل شد. در سال ۱۳۵۹ نام آن به تایباد تغییر یافت.
همچنین در سال ۱۳۵۹ بخش قائنات شهرستان بیرجند به شهرستان قائنات تبدیل شد و تا سال ۱۳۶۲ خراسان شامل ۱۷ شهرستان و ۵۳ بخش و ۲۱۱دهستان بوده‌است.

با پایان یافتن اجرای مرحله اول این قانون، تشکیل شهرستان‌های نهبندان، سرخس و خواف در تاریخ ۱۴/۵/۱۳۶۸ و چناران در ۱۴/۱/۶۹ هم‌زمان با بخش‌های شوسف، مرز داران، سنگان، و گلبهار به تصویب رسید. ایجاد بخش‌های باخرز در شهرستان تایباد، سربیشه در بیرجند، سرحد در شیروان، جوین و رودآب و خوشاب در سبزوار، میان جلگه در نیشابور، زیر کوه در قائنات، فاروج در قوچان و جلگه زاوه در تربت حیدریه نیز به تدریج به تصویب رسید و در پی آن تابعیت دهستانهای استان در شهرستان‌های استان به ۲۱و تعداد بخش‌ها به ۶۷رسید.

ایجاد شهرستان فریمان نیز در سال ۱۳۷۲ همراه با بخش قلندر آباد مورد تصویب واقع شد و بخش‌های زوزن همراه دهستان کیبرو بستان در شهرستان خواف و نیمبلوک در قائنات، بخش نصرآباد همراه دهستان کاریزان در تربت جام، بخش گرمخان با دهستان گرمخان در شهرستان بجنورد، بخش جلگه‌رخ با دهستان رقیچه در تربت حیدریه، بخش کاخک در گناباد و بخش رضویه و دهستان کنه بیست در شهرستان مشهد، به‌تدریج تصویب و ابلاغ شد.

در تاریخ ۷۴/۳/۲۱ ایجاد شهرستان بردسکن همراه با بخش انابد و دهستان درونه آن مورد تصویب قرار گرفت. ایجاد شهرستان جاجرم نیز در تاریخ ۴/۲/۷۶ به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۰ شهرستان طبس از خراسان منتزع و به استان یزد الحاق گردید. در سال ۱۳۸۱ شهرستان رشتخوار و در سال۱۳۸۲ ایجاد شهرستان‌های خلیل‌آباد و کلات به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۳ قانون تقسیم استان خراسان به سه استان تصویب شد؛ طبق این قانون استان خراسان به سه استان به شرح ذیل تقسیم گردید:

درسال۱۳۸۴ شهرستان مه ولات تشکیل شد. در اسفند سال ۱۳۸۵ شهرستان فردوس از خراسان رضوی منتزع و به خراسان جنوبی الحاق شد. شهرستان‌های بینالود (طرقبه، شاندیز) و تخت جلگه (فیروزه)، در سال ۱۳۸۶ به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۷ شهرستان‌های بجستان، جوین، جغتای، زاوه به تصویب هیئت دولت رسید. در سال ۱۳۸۹ نیز ایجاد شهرستان‌های خوشاب و باخرز به تصویب رسید. داورزن در سال ۱۳۹۱ از تصویب هیئت دولت گذشت که در روز ۲۲ بهمن سال ۱۳۹۱ فرمانداری آن افتتاح و آغاز به کار کرد.
همچنین در سال ۱۳۹۷ شهرستان صالح آباد و در سال ۱۳۹۸ شهرستان کوهسرخ (ریوش) تشکیل شد.
در اردیبهشت سال۱۳۹۹ با تصویب هیئت وزیران شهرستان زبرخان (قدمگاه) و شهرستان ششتمد ایجاد شد و در آبان همان سال شهرستان گلبهار به تصویب هیئت دولت رسید و فرمانداری آن شروع به کار کرد.

مساحت استان خراسان رضوی ۱۱۷٬۷۶۹ کیلومتر مربع است که ۷٪ کل مساحت ایران را در بر می‌گیرد. ۴۹٫۲٪ سطح استان را مناطق کوهستانی و ۵۰٫۸٪ آن را دشت‌ها تشکیل می‌دهند. این استان شامل ۴ حوزهٔ آبریز اترک، قره‌قوم، کویر مرکزی و شرق ایران است.[۶]

استان خراسان رضوی به سبب وسعت زیاد ازنظر شرایط طبیعی بسیار متنوع و هر یک از نواحی مختلف آن دارای ویژگی‌های خاصی است. این استان از شمال و شمال شرق به طول تقریبی ۶/۵۳۱ کیلومتر دارای مرز مشترک با کشور ترکمنستان و از شرق به طول حدود ۳۰۲کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد ارتفاعات استان رامی توان به ارتفاعات شمالی و جنوبی تفکیک کرد. ارتفاعات شمال خراسان عموماً شرقی – غربی هستند حال آنکه ارتفاعات جنوب استان، امتداد شمالی – جنوبی دارند.
بلندترین نقطه استان قله بینالود در ۳۶۱۵ متری و پست‌ترین نقطه استان در دشت سرخس با ارتفاع ۲۹۹متر از سطح دریا واقع شده‌است.

این استان از نظر بارندگی و رطوبت دارای بارندگی نسبی و متوسط می‌باشد. در سال ۱۳۸۹ شهرستان قوچان با ۲۹۶ میلی‌متر بالاترین میزان بارندگی سالیانه و شهرستان گناباد با ۷۱ میلی‌متر کمترین میزان بارندگی سالیانه را در بین مراکز شهرستان‌های دارای ایستگاه هواشناسی دارا بوده‌است. [نیازمند منبع]

استان خراسان رضوی از لحاظ تقسیمات رویشی گیاهی جزء ناحیهٔ ایران تورانی به‌شمار می‌رود. مساحت کل جنگل‌های استان در سال ۱۳۹۵، ۹۹۶۲٫۵۷ کیلومتر مربع (حدود ۷٫۵٪ مساحت استان) است که شامل جنگل‌های نیمه‌خشک تا نیمه مرطوب و جنگل‌های خشک و بیابانی است.[۷]

براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان خراسان رضوی دارای ۳۳ شهرستان، ۷۹ بخش، ۱۷۵ دهستان و ۸۱ شهر به شرح زیر است:[۳]

جمعیت خراسان رضوی بر اساس آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)، برابر ۶٬۴۳۴٬۵۰۱ نفر است که دومین استان ایران از نظر جمعیت محسوب می‌شود.

همچنین بر اساس نتایج سرشماری ۱۳۹۵ از کل جمعیت استان تعداد ۲۱۹٬۴۴۲ نفر با تابعیت افغانستان ساکن استان هستند.

بر اساس آمار سرشماری ۱۳۸۵ و ۱۳۹۰ رشد جمعیت خراسان رضوی ۱٫۶۸٪ است که اندکی بالاتر از نرخ رشد جمعیت ایران در این مدت (۱٫۶۴٪) می‌باشد.[۱۳][۱۴]

شهر مشهد که مرکز خراسان رضوی است، بزرگترین شهر این استان نیز به‌شمار می‌رود که جمعیت آن، ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ نفر (معادل ۴۶٫۱٪ جمعیت استان) می‌باشد. (برای اطلاعات بیشتر، فهرست شهرهای استان خراسان رضوی را ببینید)

طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:

کشاورزی در دهه‌های گذشته، به دلیل عواملی چون برداشت بی‌رویه آب و خشکسالی، با مشکل جدی مواجه شده‌است. البته در سال‌های اخیر، بخش صنعت استان گسترش قابل توجهی یافته‌است. هتل‌داری و گردشگری در این استان پیشرفت قابل توجهی داشته و امکان گسترش بیش از اینها را دارد. همچنین این استان با داشتن مرزهای طولانی با کشورهای افغانستان و ترکمنستان پتانسیل نفش‌آفرینی بیشتر در مسیر ترانزیت کالا و خدمات را دارد. این استان دارای معادن گوناگون بسیاری از سنگ‌های تزئینی و قیمتی گرفته تا کانی‌های مختلف همچون سنگ آهن، سنگ گچ، آهک، زغال سنگ و… را در خود جای داده‌است. معادن سنگان خواف به عسلویه شرق شهرت یافته که در صورت تأمین مطمئن و پایدار آب می‌تواند این استان را متحول کند.[نیازمند منبع]

استان خراسان رضوی به واسطه آب و هوای مناسب در تولید انواع محصولات باغی و زراعی رتبه دارد.
این استان در تولید گیلاس، زرچوبه، خربزه، طالبی، زعفران و آلو رتبه اول، در تولید زرشک رتبه دوم، درتولید انار و پسته رتبه سوم ودر تولید انگور و بادام رتبه چهارم را دارد.
همچنین این استان محصولات دیگری مانند گندم، عدس، نخود، گردو، گوجه فرنگی، سیب زمینی، بادمجان، پیاز، زردآلو، هلو، سیب، گلابی، به … تولید می‌کند.
این استان از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی کشور شمرده می‌شود.
برابر اعلام رسمی اداره کل جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی سطح زیر کشت اراضی زراعی و باغی استان خراسان رضوی حدود یک میلیون هکتار است که از این مقدار بیش از ۶۲۷ هزار هکتار زراعی و حدود ۳۶۲ هزار هکتار باغی است.
همچنین تولید محصولات زراعی و باغی استان نیز بیش از پنج میلیون و ۹۰۲ هزار تن است که از این مقدار بیش از چهار میلیون و ۸۲۸ هزار تن محصولات زراعی و حدود یک میلیون و ۷۳ هزار تن محصولات باغی است
خراسان رضوی دارای یک میلیون هکتار سطح زیر کشت انواع محصولات زراعی و باغی آبی و دیم با هشت میلیون تن انواع محصولات است. این استان مقام نخست کشور در تولید زعفران و زیره، رتبه دوم در تولید پسته، رتبه سوم در تولید انار، مقام چهارم کشور در تولید انگور و رتبه دوم کشور در کشت گلخانه‌ای را در اختیار دارد.
کسب رتبه نخست کشور درتولید گوشت قرمز (با تولید حدود ۸۳ هزار تن)، رتبه دوم در تولید تخم مرغ (با تولید ۱۴۵ هزار و ۷۰۰ تن)، مقام سوم در تولید شیر (با تولید بیش از یک میلیون و ۱۴۰ هزار تن شیر) و مقام چهارم در تولید گوشت مرغ (با تولید ۱۸۳ هزار تن) نیز نشان از جایگاه این استان در حوزه دام و طیور دارد.
بعلاوه داشتن رتبه دوم کشور در تولید پیله تر (بعد از استان گیلان با تولید ۳۳۵ تن) و رتبه نخست کشور با دارا بودن بیش از ۱۴ میلیون واحد دامی از دیگر جایگاه‌های برتر استان در کشور به‌شمار می‌رود.
همچنین استان خراسان رضوی با تشکیل و پوشش ۶۹۲ شرکت تعاونی روستایی با بیش از ۱۲۸ هزار عضو زیر پوشش از این حیث رتبه نخست را در کشور داراست.

حرم امام رضا

مصلای پایین خیابان

گنبد هارونیه

آرامگاه سید حسن مدرس

امامزاده سیدحمزه کاشمر

امامزاده سید مرتضی

آرامگاه عمر خیام

امامزاده محمد محروق

آرامگاه عطار نیشابوری

آرامگاه ملا هادی سبزواری

مصلی سبزوار

ششتمد

مسجد جامع سبزوار

آرامگاه عبدل‌آباد

برج علی‌آباد

برج فیروزآباد

قلعه بزنجرد

قلعه کندر

آب‌انبار کندر ۲

کاخ کلات

آرامگاه شیخ احمد جامی

آرامگاه مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی

مزار و مسجد قطب الدین حیدر

مسجد جامع رشتخوار

آرامگاه بابا لقمان

قنات قصبه




«گزارش آماری عناصر و واحدهای تقسیماتی جمهوری اسلامی ایران»Downloads-icon


«وضعیت موجود حوزه‌های آبخیز استان خراسان رضوی»Downloads-icon


«جنگل‌های استان خراسان رضوی»Downloads-icon


«سالنامهٔ آماری شهرستان سبزوار – ۱۳۸۷، ص ۴»Downloads-icon


سالنامهٔ آماری شهرستان کاشمر – ۱۳۸۷، ص ۱۷Downloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

بخش مرکزی در تقسیمات کشوری ایران، عنوان افزودهٔ بخشی واقع در هرکدام از شهرستان‌های کشور است که مرکز آن، همان مرکز شهرستان است و علاوه بر فرمانداری دارای بخشداری نیز می‌باشد. این عنوان همراه با عنوان خاص شهرستان، نام کامل آن بخش را تشکیل می‌دهد (:بخش مرکزی شهرستان تهران). تقریباً همه شهرستانهای ایران از عنوان بخش مرکزی برخوردارند.

Sheshtomad (Persian: ششتمد‎, also Romanized as Sheshtamad)[2] is a city and capital of Sheshtomad County, Razavi Khorasan Province, Iran. In the 2006 census, its population was 2,246, in 671 families.[3]

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

شهرستان ششتمد یکی از شهرستان‌های غرب استان خراسان رضوی ایران است. این شهرستان از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب شهرستان سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه شهرستان نیشابور، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان بردسکن و از جنوب‌شرقی با بخش بررود شهرستان کوهسرخ همسایه است.[۲][۳]

شهرستان ششتمد در حاشیه جاده ترانزیتی بردسکن – سبزوار واقع شده‌است. این جاده، استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی را به تهران متصل می‌کند. در حوزه ریلی این شهرستان در مسیر راه‌آهن سراسری در حال ساخت کاشمر – سبزوار قرار دارد.[۴]

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری در سال ۱۳۱۶، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال ۱۳۱۸ بخشداری ششتمد تأسیس و فعالیت خود را آغاز نمود. بخش ششتمد تا سال ۱۳۶۶، ۷ دهستان، ۹۱۷۷ کیلومتر مربع وسعت و ۵۲۶ آبادی داشت. در مرداد ماه ۱۳۶۶ بر اساس مصوبه ۴۹۱۲۶/ت۵۹۹ هیئت وزیران، سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از بخش ششتمد مجزا گردیده و بخش روداب به مرکزیت روستای رودآب را تشکیل دادند.[۵] در ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بخش ششتمد براساس مصوبه شماره۱۷۲۷۹/ت۵۵۰۴۸ هیئت وزیران از شهرستان سبزوار منتزع گردید و به شهرستان ارتقا یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد با دو بخش، چهار دهستان و ۲۸۴ آبادی و ۳۷۸۶ کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می‌دهد.[۶]

شهرها: ششتمد

ششتمد

رودخانه ششتمد به طول ۳۵ کیلومتر و شیب متوسط ۴/۳ درصد با دبی پایه ۲۰ لیتر در ثانیه از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره‌سازی آب تا اواسط تیرماه امکان‌پذیر شده‌است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.[۷]

چنار کیذقان در روستای کیذقان و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر ششتمد و ۴۰ کیلومتری از شهر سبزوار واقع شده‌است. قدمت این چنار بیش از ۲۵۰۰ است. این چنار کهنسال و زیبا حدود شش متر قطر و حدود ۲۰ تا ۲۲ متر ارتفاع دارد و محیط آن ۲۸ متر است. با توجه به قطر قابل توجه این درخت، در چند سال گذشته به‌طور طبیعی داخل آن شکافی ایجاد شده که از آن به عنوان کفاشی استفاده و به مرور زمان این شکاف ترمیم شده‌است. این درخت با توجه به روایات کتاب تاریخ بیهق اثر ‘علی ابن زید بیهقی’ که در قرن ششم هجری قمری نوشته شده کهن‌ترین موجود زنده خراسان است. طول سایه انداز چنار روستای کیذقان در طلوع و غروب بیش از ۲۰۰ متر و در ظهر بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. این درخت کهن‌سال که در کنار جوی آب اصلی قنات روستا قرار گرفته، دارای ظاهری پرچوب با پوست سبز مایل به مفرغی، ریشه‌های قوی و عمیق، تنه مستقل، تاج گسترده و شاخه‌های قوی است که در جهات مختلف می‌روید. چنار۲۵۰۰ ساله روستای کیذقان در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌است.[۸][۹]

آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی متعلق به ظهرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی معروف به ابن فُندَق بیهقی یا فرید خراسانی، حکیم، ادیب، ریاضی‌دان معروف قرن ششم هجری است. کتاب گرانسنگ تاریخ بیهق از آثار برجسته بیهقی است. این آرامگاه در شهر ششتمد واقع شده‌است.[۱۰]

این پارک بر روی تپه ای با مساحت ۵ هکتار در شرق شهر ششتمد واقع شده و دارای طراحی خاص و زیبا می‌باشد. در وسط پارک، مجسمه شیر بالدار نصب شده‌است. عکس این مجسمه پیش تر بر روی سفال‌های باستانی کشف شده در اطراف ششتمد حک شده بود. بر روی کتیبه آن نوشته شده: ما ایرانیان سه تن بودیم: ماد، پارس و پارت. ماد به هگمتانه رفت. پارس در پرسپولیس سکنی گزید و من(پارت) به ساسویه(سبزوار) آمدم. اینجا تفرجگاه من است.[۱۱]

مقبره امامزاده یحیی بن زید در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرق شهر ششتمد و در روستای عزیز آباد (سرمزار) واقع شده‌است. بنای این مقبره متعلق به دوره قاجاریه است. با وجود این ساختمان بقعه در حدود ده سال قبل تجدید بنا شده‌است. ابعاد این بنا ۱۷×۱۶ متر است و ایوانی در جانب مال دارد که ابعاد آن ۶×۳ متر و ارتفاع قریب به ۷ متر است. در پیشانی بقعه «آستانه مبارکه یحیی بن زید علیه السلام» نوشته شده‌است. دو طرف ایوان، کاشی کاری منظّمی در زمینه گل و بوته و آیات قرآنی و اسماء جلاله تزیین شده و در انتهای آن دو مناره بلند به ارتفاع ۱۶ متر است که با ورق گالوانیزه پوشش یافته‌است. بقعه از چهار جهت دری به داخل دارد و به صورت چلیپا ساخته شده‌است. اتاق مرقد به شکل مربع و هر ضلع آن ۹ متر است. چهار صفّه به ابعاد ۳×۳ و ارتفاع ۴ متر احداث شده که به صورت مدخل بقعه است. چهار زاویه، اتاق مرقد را با ایجاد چهار گوشواره در ارتفاع ۶ متری به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد بنا بر آن استوار شده‌است. این گنبد به شکل کلاه خودی به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۵ متر است که از داخل گچ اندود و از خارج سیمان و سپس با رنگ طلایی پوشش یافته‌است. کف و ازاره حرم تا ۲۰/۱ سانتی‌متر با سنگ مرمر پوشانیده شده و الباقی دیوار بقعه گچ اندود است. در ساقة گنبد چهار پنجره جهت نورگیری تعبیه شده و در وسط بقعه نیز ضریح آلومینیومی به ابعاد ۲×۱ متر قرار دارد. در طرف راست ایوان، دری به داخل اتاقی منتهی می‌شود که ظاهراً به عنوان دفتر آستانه است. زمین زیارتگاه قریب به دو هکتار است که در آن فضاسازی و درختکاری صورت گرفته و آبی که در آن جاری است فضای مناسبی را ایجاد نموده‌است. در شمال غرب صحن، سرویس‌های بهداشتی احداث شده و در کنار سردر بقعه نیز چهار اتاق به عنوان زائر سرا قرار دارد. در تابلویی که بر دیوار بقعه نصب است، شخص مدفون در بقعه را یحیی بن زید بن علی بن الحسین معرفی نموده. این مقبره در حاشیه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است.[۱۲][۱۳]

رشته کوه میش به طول ۹۰ کیلومتر از شمال شهرستان کاشمر آغاز و تا کویر مزینان امتداد می‌یابد. بلندترین قله این رشته کوه، قله شاهزاده ابوالقاسم به ارتفاع ۲۸۱۳ متر است. این کوه سرچشمه رودهای متعددی است که به صورت چشمه سارهایی از منافذ و شکستگی‌های عمیق کوه خارج شده و کیفیت مناسبی دارند. در این کوهستان دیواره‌هایی وجود دارد که تاکنون مسیر برخی از آنها جهت فعالیتهای صخره‌نوردی باز گشایی شده و در حال حاضر دیواره سرتخت ششتمد از سوی تربیت بدنی شهرستان سبزوار جهت تمرینات صخره‌نوردی ابزارگذاری و میخ کوبی شده‌است. راه دسترسی به کوه شاهزاده ابولقاسم از طریق روستای پادر است. طبیعت زیبا و قله‌های متعدد، رشته کوه میش را به مکانی برای صعود کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت تبدیل نموده‌است.[۱۴][۱۵]

تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶]

غار پادر بر روی دامنه جنوبی کوه سفید و در ارتفاع ۲۳۰۰ متری شمال شرقی روستای پادر و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر ششتمد واقع شده‌است. این غار به صورت یک شکاف گسلی با شیبی ملایم درعمق کوهستان امتداد می‌یابد. این شکاف گسلی توسط یک راهروی فرعی به سمت شرق کشیده شده‌است. به دلیل ریزش سنگ از سقف غار مجرای فرعی آن مسدود شده و عمق نامعلومی دارد. ابعاد ورودی غار ۱ در ۱/۲۰ متر می‌باشد که پس از ورود به داخل غارحفره وسیع تری نمایان می‌گردد. در فصل بهار به دلیل ذوب برف از دامنه فوقانی و جریان یافتن آن از روزنه‌های موجود در سقف، ورود به داخل غار مشکل است. در جلو دهلیز انتهایی غار، حفره ای دیده می‌شود که در فصل بهار پرآب شده و به دلیل پایین بودن دما و تبخیر می‌تواند مدتها آب را در خود ذخیره کند.[۱۷][۱۸]

دره‌های ییلاقی ششتمد، گاچ، بسک، کیذوقان، باغخیرات از مهمترین مناطق پرجاذبه اکوتوریستی در دامنه‌های جنوبی کوه شاهزاده ابوالقاسم محسوب می‌شود که در تعطیلات با ازدحام گردشگر روبروست. در انتهای دره مشجر رودخانه گاچ مسیر مناسبی جهت دسترسی به مزار شاهزاده ابوالقاسم در ارتفاع ۲۸۱۳ متری وجود دارد. پوشش گیاهی بی نظیر از گلهای وحشی، گیاه طبی افیدرا، زالک وحشی، آویشن و گونه‌های درختچه‌های کوهستانی در این دره زیبا دیده می‌شود.[۱۹]

سد سنگرد در ۷۵ کیلومتری جنوب شرق سبزوار و روستای سنجرد واقع شده‌است. این سد با ارتفاع ۴۳ متر و طول تاج ۴۳۰ متر و عرض ۱۰ متر و حجم مخزن ۳۰ میلیون متر مکعب و طول دریاچه ۲۱۴۰ متر و با ۱۴۰ میلیارد هزینه توسط وزارت نیرو ساخته شده و دارای قابلیت‌های اکوتوریستی و تفرجگاهی است که در صورت برنامه‌ریزی واجرای طرح‌ها می‌تواند به یک قطب مهم در زمینه ورزش‌های آبی و ماهگیری تبدیل شود.[۱۹]

به فاصله ۲۵ متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته که در اصطلاح محلی حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع ۱۴ متری می‌باشد. مصالح بکار رفته دراین بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد، سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ ۸۰ سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که به دلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.[۱۹]

این محوطه در روستای برازق واقع شده و شامل تپه برازق ۱ و ۲ می‌باشد. تپه برازق ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین تپه برازق ۲ یکی از آثار ملی ثبت شده ایران است که قدمت آن مربوط به هزاره دو تا هزاره یک ق‌م می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ به شماره ثبت ۹۵۹۰ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.[۲۰]

مردم شهرستان ششتمد به زبان فارسی خراسانی با لهجه سبزواری صحبت می‌کنند.[۲۱][۲۲]مردم این شهرستان شیعه مذهب هستند.

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ششتمد در سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۴٬۲۶۱ نفر بوده‌است[۲۳]


بایگانی‌شدهDownloads-icon


بایگانی‌شدهDownloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

شهرستان ششتمد یکی از شهرستان‌های غرب استان خراسان رضوی ایران است. این شهرستان از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب شهرستان سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه شهرستان نیشابور، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان بردسکن و از جنوب‌شرقی با بخش بررود شهرستان کوهسرخ همسایه است.[۲][۳]

شهرستان ششتمد در حاشیه جاده ترانزیتی بردسکن – سبزوار واقع شده‌است. این جاده، استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی را به تهران متصل می‌کند. در حوزه ریلی این شهرستان در مسیر راه‌آهن سراسری در حال ساخت کاشمر – سبزوار قرار دارد.[۴]

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری در سال ۱۳۱۶، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال ۱۳۱۸ بخشداری ششتمد تأسیس و فعالیت خود را آغاز نمود. بخش ششتمد تا سال ۱۳۶۶، ۷ دهستان، ۹۱۷۷ کیلومتر مربع وسعت و ۵۲۶ آبادی داشت. در مرداد ماه ۱۳۶۶ بر اساس مصوبه ۴۹۱۲۶/ت۵۹۹ هیئت وزیران، سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از بخش ششتمد مجزا گردیده و بخش روداب به مرکزیت روستای رودآب را تشکیل دادند.[۵] در ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بخش ششتمد براساس مصوبه شماره۱۷۲۷۹/ت۵۵۰۴۸ هیئت وزیران از شهرستان سبزوار منتزع گردید و به شهرستان ارتقا یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد با دو بخش، چهار دهستان و ۲۸۴ آبادی و ۳۷۸۶ کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می‌دهد.[۶]

شهرها: ششتمد

ششتمد

رودخانه ششتمد به طول ۳۵ کیلومتر و شیب متوسط ۴/۳ درصد با دبی پایه ۲۰ لیتر در ثانیه از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره‌سازی آب تا اواسط تیرماه امکان‌پذیر شده‌است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.[۷]

چنار کیذقان در روستای کیذقان و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر ششتمد و ۴۰ کیلومتری از شهر سبزوار واقع شده‌است. قدمت این چنار بیش از ۲۵۰۰ است. این چنار کهنسال و زیبا حدود شش متر قطر و حدود ۲۰ تا ۲۲ متر ارتفاع دارد و محیط آن ۲۸ متر است. با توجه به قطر قابل توجه این درخت، در چند سال گذشته به‌طور طبیعی داخل آن شکافی ایجاد شده که از آن به عنوان کفاشی استفاده و به مرور زمان این شکاف ترمیم شده‌است. این درخت با توجه به روایات کتاب تاریخ بیهق اثر ‘علی ابن زید بیهقی’ که در قرن ششم هجری قمری نوشته شده کهن‌ترین موجود زنده خراسان است. طول سایه انداز چنار روستای کیذقان در طلوع و غروب بیش از ۲۰۰ متر و در ظهر بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. این درخت کهن‌سال که در کنار جوی آب اصلی قنات روستا قرار گرفته، دارای ظاهری پرچوب با پوست سبز مایل به مفرغی، ریشه‌های قوی و عمیق، تنه مستقل، تاج گسترده و شاخه‌های قوی است که در جهات مختلف می‌روید. چنار۲۵۰۰ ساله روستای کیذقان در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌است.[۸][۹]

آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی متعلق به ظهرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی معروف به ابن فُندَق بیهقی یا فرید خراسانی، حکیم، ادیب، ریاضی‌دان معروف قرن ششم هجری است. کتاب گرانسنگ تاریخ بیهق از آثار برجسته بیهقی است. این آرامگاه در شهر ششتمد واقع شده‌است.[۱۰]

این پارک بر روی تپه ای با مساحت ۵ هکتار در شرق شهر ششتمد واقع شده و دارای طراحی خاص و زیبا می‌باشد. در وسط پارک، مجسمه شیر بالدار نصب شده‌است. عکس این مجسمه پیش تر بر روی سفال‌های باستانی کشف شده در اطراف ششتمد حک شده بود. بر روی کتیبه آن نوشته شده: ما ایرانیان سه تن بودیم: ماد، پارس و پارت. ماد به هگمتانه رفت. پارس در پرسپولیس سکنی گزید و من(پارت) به ساسویه(سبزوار) آمدم. اینجا تفرجگاه من است.[۱۱]

مقبره امامزاده یحیی بن زید در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرق شهر ششتمد و در روستای عزیز آباد (سرمزار) واقع شده‌است. بنای این مقبره متعلق به دوره قاجاریه است. با وجود این ساختمان بقعه در حدود ده سال قبل تجدید بنا شده‌است. ابعاد این بنا ۱۷×۱۶ متر است و ایوانی در جانب مال دارد که ابعاد آن ۶×۳ متر و ارتفاع قریب به ۷ متر است. در پیشانی بقعه «آستانه مبارکه یحیی بن زید علیه السلام» نوشته شده‌است. دو طرف ایوان، کاشی کاری منظّمی در زمینه گل و بوته و آیات قرآنی و اسماء جلاله تزیین شده و در انتهای آن دو مناره بلند به ارتفاع ۱۶ متر است که با ورق گالوانیزه پوشش یافته‌است. بقعه از چهار جهت دری به داخل دارد و به صورت چلیپا ساخته شده‌است. اتاق مرقد به شکل مربع و هر ضلع آن ۹ متر است. چهار صفّه به ابعاد ۳×۳ و ارتفاع ۴ متر احداث شده که به صورت مدخل بقعه است. چهار زاویه، اتاق مرقد را با ایجاد چهار گوشواره در ارتفاع ۶ متری به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد بنا بر آن استوار شده‌است. این گنبد به شکل کلاه خودی به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۵ متر است که از داخل گچ اندود و از خارج سیمان و سپس با رنگ طلایی پوشش یافته‌است. کف و ازاره حرم تا ۲۰/۱ سانتی‌متر با سنگ مرمر پوشانیده شده و الباقی دیوار بقعه گچ اندود است. در ساقة گنبد چهار پنجره جهت نورگیری تعبیه شده و در وسط بقعه نیز ضریح آلومینیومی به ابعاد ۲×۱ متر قرار دارد. در طرف راست ایوان، دری به داخل اتاقی منتهی می‌شود که ظاهراً به عنوان دفتر آستانه است. زمین زیارتگاه قریب به دو هکتار است که در آن فضاسازی و درختکاری صورت گرفته و آبی که در آن جاری است فضای مناسبی را ایجاد نموده‌است. در شمال غرب صحن، سرویس‌های بهداشتی احداث شده و در کنار سردر بقعه نیز چهار اتاق به عنوان زائر سرا قرار دارد. در تابلویی که بر دیوار بقعه نصب است، شخص مدفون در بقعه را یحیی بن زید بن علی بن الحسین معرفی نموده. این مقبره در حاشیه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است.[۱۲][۱۳]

رشته کوه میش به طول ۹۰ کیلومتر از شمال شهرستان کاشمر آغاز و تا کویر مزینان امتداد می‌یابد. بلندترین قله این رشته کوه، قله شاهزاده ابوالقاسم به ارتفاع ۲۸۱۳ متر است. این کوه سرچشمه رودهای متعددی است که به صورت چشمه سارهایی از منافذ و شکستگی‌های عمیق کوه خارج شده و کیفیت مناسبی دارند. در این کوهستان دیواره‌هایی وجود دارد که تاکنون مسیر برخی از آنها جهت فعالیتهای صخره‌نوردی باز گشایی شده و در حال حاضر دیواره سرتخت ششتمد از سوی تربیت بدنی شهرستان سبزوار جهت تمرینات صخره‌نوردی ابزارگذاری و میخ کوبی شده‌است. راه دسترسی به کوه شاهزاده ابولقاسم از طریق روستای پادر است. طبیعت زیبا و قله‌های متعدد، رشته کوه میش را به مکانی برای صعود کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت تبدیل نموده‌است.[۱۴][۱۵]

تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶]

غار پادر بر روی دامنه جنوبی کوه سفید و در ارتفاع ۲۳۰۰ متری شمال شرقی روستای پادر و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر ششتمد واقع شده‌است. این غار به صورت یک شکاف گسلی با شیبی ملایم درعمق کوهستان امتداد می‌یابد. این شکاف گسلی توسط یک راهروی فرعی به سمت شرق کشیده شده‌است. به دلیل ریزش سنگ از سقف غار مجرای فرعی آن مسدود شده و عمق نامعلومی دارد. ابعاد ورودی غار ۱ در ۱/۲۰ متر می‌باشد که پس از ورود به داخل غارحفره وسیع تری نمایان می‌گردد. در فصل بهار به دلیل ذوب برف از دامنه فوقانی و جریان یافتن آن از روزنه‌های موجود در سقف، ورود به داخل غار مشکل است. در جلو دهلیز انتهایی غار، حفره ای دیده می‌شود که در فصل بهار پرآب شده و به دلیل پایین بودن دما و تبخیر می‌تواند مدتها آب را در خود ذخیره کند.[۱۷][۱۸]

دره‌های ییلاقی ششتمد، گاچ، بسک، کیذوقان، باغخیرات از مهمترین مناطق پرجاذبه اکوتوریستی در دامنه‌های جنوبی کوه شاهزاده ابوالقاسم محسوب می‌شود که در تعطیلات با ازدحام گردشگر روبروست. در انتهای دره مشجر رودخانه گاچ مسیر مناسبی جهت دسترسی به مزار شاهزاده ابوالقاسم در ارتفاع ۲۸۱۳ متری وجود دارد. پوشش گیاهی بی نظیر از گلهای وحشی، گیاه طبی افیدرا، زالک وحشی، آویشن و گونه‌های درختچه‌های کوهستانی در این دره زیبا دیده می‌شود.[۱۹]

سد سنگرد در ۷۵ کیلومتری جنوب شرق سبزوار و روستای سنجرد واقع شده‌است. این سد با ارتفاع ۴۳ متر و طول تاج ۴۳۰ متر و عرض ۱۰ متر و حجم مخزن ۳۰ میلیون متر مکعب و طول دریاچه ۲۱۴۰ متر و با ۱۴۰ میلیارد هزینه توسط وزارت نیرو ساخته شده و دارای قابلیت‌های اکوتوریستی و تفرجگاهی است که در صورت برنامه‌ریزی واجرای طرح‌ها می‌تواند به یک قطب مهم در زمینه ورزش‌های آبی و ماهگیری تبدیل شود.[۱۹]

به فاصله ۲۵ متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته که در اصطلاح محلی حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع ۱۴ متری می‌باشد. مصالح بکار رفته دراین بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد، سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ ۸۰ سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که به دلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.[۱۹]

این محوطه در روستای برازق واقع شده و شامل تپه برازق ۱ و ۲ می‌باشد. تپه برازق ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین تپه برازق ۲ یکی از آثار ملی ثبت شده ایران است که قدمت آن مربوط به هزاره دو تا هزاره یک ق‌م می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ به شماره ثبت ۹۵۹۰ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.[۲۰]

مردم شهرستان ششتمد به زبان فارسی خراسانی با لهجه سبزواری صحبت می‌کنند.[۲۱][۲۲]مردم این شهرستان شیعه مذهب هستند.

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ششتمد در سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۴٬۲۶۱ نفر بوده‌است[۲۳]


بایگانی‌شدهDownloads-icon


بایگانی‌شدهDownloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

شهرستان ششتمد یکی از شهرستان‌های غرب استان خراسان رضوی ایران است. این شهرستان از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب شهرستان سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه شهرستان نیشابور، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان بردسکن و از جنوب‌شرقی با بخش بررود شهرستان کوهسرخ همسایه است.[۲][۳]

شهرستان ششتمد در حاشیه جاده ترانزیتی بردسکن – سبزوار واقع شده‌است. این جاده، استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی را به تهران متصل می‌کند. در حوزه ریلی این شهرستان در مسیر راه‌آهن سراسری در حال ساخت کاشمر – سبزوار قرار دارد.[۴]

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری در سال ۱۳۱۶، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال ۱۳۱۸ بخشداری ششتمد تأسیس و فعالیت خود را آغاز نمود. بخش ششتمد تا سال ۱۳۶۶، ۷ دهستان، ۹۱۷۷ کیلومتر مربع وسعت و ۵۲۶ آبادی داشت. در مرداد ماه ۱۳۶۶ بر اساس مصوبه ۴۹۱۲۶/ت۵۹۹ هیئت وزیران، سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از بخش ششتمد مجزا گردیده و بخش روداب به مرکزیت روستای رودآب را تشکیل دادند.[۵] در ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بخش ششتمد براساس مصوبه شماره۱۷۲۷۹/ت۵۵۰۴۸ هیئت وزیران از شهرستان سبزوار منتزع گردید و به شهرستان ارتقا یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد با دو بخش، چهار دهستان و ۲۸۴ آبادی و ۳۷۸۶ کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می‌دهد.[۶]

شهرها: ششتمد

ششتمد

رودخانه ششتمد به طول ۳۵ کیلومتر و شیب متوسط ۴/۳ درصد با دبی پایه ۲۰ لیتر در ثانیه از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره‌سازی آب تا اواسط تیرماه امکان‌پذیر شده‌است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.[۷]

چنار کیذقان در روستای کیذقان و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر ششتمد و ۴۰ کیلومتری از شهر سبزوار واقع شده‌است. قدمت این چنار بیش از ۲۵۰۰ است. این چنار کهنسال و زیبا حدود شش متر قطر و حدود ۲۰ تا ۲۲ متر ارتفاع دارد و محیط آن ۲۸ متر است. با توجه به قطر قابل توجه این درخت، در چند سال گذشته به‌طور طبیعی داخل آن شکافی ایجاد شده که از آن به عنوان کفاشی استفاده و به مرور زمان این شکاف ترمیم شده‌است. این درخت با توجه به روایات کتاب تاریخ بیهق اثر ‘علی ابن زید بیهقی’ که در قرن ششم هجری قمری نوشته شده کهن‌ترین موجود زنده خراسان است. طول سایه انداز چنار روستای کیذقان در طلوع و غروب بیش از ۲۰۰ متر و در ظهر بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. این درخت کهن‌سال که در کنار جوی آب اصلی قنات روستا قرار گرفته، دارای ظاهری پرچوب با پوست سبز مایل به مفرغی، ریشه‌های قوی و عمیق، تنه مستقل، تاج گسترده و شاخه‌های قوی است که در جهات مختلف می‌روید. چنار۲۵۰۰ ساله روستای کیذقان در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌است.[۸][۹]

آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی متعلق به ظهرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی معروف به ابن فُندَق بیهقی یا فرید خراسانی، حکیم، ادیب، ریاضی‌دان معروف قرن ششم هجری است. کتاب گرانسنگ تاریخ بیهق از آثار برجسته بیهقی است. این آرامگاه در شهر ششتمد واقع شده‌است.[۱۰]

این پارک بر روی تپه ای با مساحت ۵ هکتار در شرق شهر ششتمد واقع شده و دارای طراحی خاص و زیبا می‌باشد. در وسط پارک، مجسمه شیر بالدار نصب شده‌است. عکس این مجسمه پیش تر بر روی سفال‌های باستانی کشف شده در اطراف ششتمد حک شده بود. بر روی کتیبه آن نوشته شده: ما ایرانیان سه تن بودیم: ماد، پارس و پارت. ماد به هگمتانه رفت. پارس در پرسپولیس سکنی گزید و من(پارت) به ساسویه(سبزوار) آمدم. اینجا تفرجگاه من است.[۱۱]

مقبره امامزاده یحیی بن زید در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرق شهر ششتمد و در روستای عزیز آباد (سرمزار) واقع شده‌است. بنای این مقبره متعلق به دوره قاجاریه است. با وجود این ساختمان بقعه در حدود ده سال قبل تجدید بنا شده‌است. ابعاد این بنا ۱۷×۱۶ متر است و ایوانی در جانب مال دارد که ابعاد آن ۶×۳ متر و ارتفاع قریب به ۷ متر است. در پیشانی بقعه «آستانه مبارکه یحیی بن زید علیه السلام» نوشته شده‌است. دو طرف ایوان، کاشی کاری منظّمی در زمینه گل و بوته و آیات قرآنی و اسماء جلاله تزیین شده و در انتهای آن دو مناره بلند به ارتفاع ۱۶ متر است که با ورق گالوانیزه پوشش یافته‌است. بقعه از چهار جهت دری به داخل دارد و به صورت چلیپا ساخته شده‌است. اتاق مرقد به شکل مربع و هر ضلع آن ۹ متر است. چهار صفّه به ابعاد ۳×۳ و ارتفاع ۴ متر احداث شده که به صورت مدخل بقعه است. چهار زاویه، اتاق مرقد را با ایجاد چهار گوشواره در ارتفاع ۶ متری به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد بنا بر آن استوار شده‌است. این گنبد به شکل کلاه خودی به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۵ متر است که از داخل گچ اندود و از خارج سیمان و سپس با رنگ طلایی پوشش یافته‌است. کف و ازاره حرم تا ۲۰/۱ سانتی‌متر با سنگ مرمر پوشانیده شده و الباقی دیوار بقعه گچ اندود است. در ساقة گنبد چهار پنجره جهت نورگیری تعبیه شده و در وسط بقعه نیز ضریح آلومینیومی به ابعاد ۲×۱ متر قرار دارد. در طرف راست ایوان، دری به داخل اتاقی منتهی می‌شود که ظاهراً به عنوان دفتر آستانه است. زمین زیارتگاه قریب به دو هکتار است که در آن فضاسازی و درختکاری صورت گرفته و آبی که در آن جاری است فضای مناسبی را ایجاد نموده‌است. در شمال غرب صحن، سرویس‌های بهداشتی احداث شده و در کنار سردر بقعه نیز چهار اتاق به عنوان زائر سرا قرار دارد. در تابلویی که بر دیوار بقعه نصب است، شخص مدفون در بقعه را یحیی بن زید بن علی بن الحسین معرفی نموده. این مقبره در حاشیه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است.[۱۲][۱۳]

رشته کوه میش به طول ۹۰ کیلومتر از شمال شهرستان کاشمر آغاز و تا کویر مزینان امتداد می‌یابد. بلندترین قله این رشته کوه، قله شاهزاده ابوالقاسم به ارتفاع ۲۸۱۳ متر است. این کوه سرچشمه رودهای متعددی است که به صورت چشمه سارهایی از منافذ و شکستگی‌های عمیق کوه خارج شده و کیفیت مناسبی دارند. در این کوهستان دیواره‌هایی وجود دارد که تاکنون مسیر برخی از آنها جهت فعالیتهای صخره‌نوردی باز گشایی شده و در حال حاضر دیواره سرتخت ششتمد از سوی تربیت بدنی شهرستان سبزوار جهت تمرینات صخره‌نوردی ابزارگذاری و میخ کوبی شده‌است. راه دسترسی به کوه شاهزاده ابولقاسم از طریق روستای پادر است. طبیعت زیبا و قله‌های متعدد، رشته کوه میش را به مکانی برای صعود کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت تبدیل نموده‌است.[۱۴][۱۵]

تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶]

غار پادر بر روی دامنه جنوبی کوه سفید و در ارتفاع ۲۳۰۰ متری شمال شرقی روستای پادر و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر ششتمد واقع شده‌است. این غار به صورت یک شکاف گسلی با شیبی ملایم درعمق کوهستان امتداد می‌یابد. این شکاف گسلی توسط یک راهروی فرعی به سمت شرق کشیده شده‌است. به دلیل ریزش سنگ از سقف غار مجرای فرعی آن مسدود شده و عمق نامعلومی دارد. ابعاد ورودی غار ۱ در ۱/۲۰ متر می‌باشد که پس از ورود به داخل غارحفره وسیع تری نمایان می‌گردد. در فصل بهار به دلیل ذوب برف از دامنه فوقانی و جریان یافتن آن از روزنه‌های موجود در سقف، ورود به داخل غار مشکل است. در جلو دهلیز انتهایی غار، حفره ای دیده می‌شود که در فصل بهار پرآب شده و به دلیل پایین بودن دما و تبخیر می‌تواند مدتها آب را در خود ذخیره کند.[۱۷][۱۸]

دره‌های ییلاقی ششتمد، گاچ، بسک، کیذوقان، باغخیرات از مهمترین مناطق پرجاذبه اکوتوریستی در دامنه‌های جنوبی کوه شاهزاده ابوالقاسم محسوب می‌شود که در تعطیلات با ازدحام گردشگر روبروست. در انتهای دره مشجر رودخانه گاچ مسیر مناسبی جهت دسترسی به مزار شاهزاده ابوالقاسم در ارتفاع ۲۸۱۳ متری وجود دارد. پوشش گیاهی بی نظیر از گلهای وحشی، گیاه طبی افیدرا، زالک وحشی، آویشن و گونه‌های درختچه‌های کوهستانی در این دره زیبا دیده می‌شود.[۱۹]

سد سنگرد در ۷۵ کیلومتری جنوب شرق سبزوار و روستای سنجرد واقع شده‌است. این سد با ارتفاع ۴۳ متر و طول تاج ۴۳۰ متر و عرض ۱۰ متر و حجم مخزن ۳۰ میلیون متر مکعب و طول دریاچه ۲۱۴۰ متر و با ۱۴۰ میلیارد هزینه توسط وزارت نیرو ساخته شده و دارای قابلیت‌های اکوتوریستی و تفرجگاهی است که در صورت برنامه‌ریزی واجرای طرح‌ها می‌تواند به یک قطب مهم در زمینه ورزش‌های آبی و ماهگیری تبدیل شود.[۱۹]

به فاصله ۲۵ متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته که در اصطلاح محلی حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع ۱۴ متری می‌باشد. مصالح بکار رفته دراین بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد، سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ ۸۰ سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که به دلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.[۱۹]

این محوطه در روستای برازق واقع شده و شامل تپه برازق ۱ و ۲ می‌باشد. تپه برازق ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین تپه برازق ۲ یکی از آثار ملی ثبت شده ایران است که قدمت آن مربوط به هزاره دو تا هزاره یک ق‌م می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ به شماره ثبت ۹۵۹۰ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.[۲۰]

مردم شهرستان ششتمد به زبان فارسی خراسانی با لهجه سبزواری صحبت می‌کنند.[۲۱][۲۲]مردم این شهرستان شیعه مذهب هستند.

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ششتمد در سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۴٬۲۶۱ نفر بوده‌است[۲۳]


بایگانی‌شدهDownloads-icon


بایگانی‌شدهDownloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

شهرستان ششتمد یکی از شهرستان‌های غرب استان خراسان رضوی ایران است. این شهرستان از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب شهرستان سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه شهرستان نیشابور، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان بردسکن و از جنوب‌شرقی با بخش بررود شهرستان کوهسرخ همسایه است.[۲][۳]

شهرستان ششتمد در حاشیه جاده ترانزیتی بردسکن – سبزوار واقع شده‌است. این جاده، استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی را به تهران متصل می‌کند. در حوزه ریلی این شهرستان در مسیر راه‌آهن سراسری در حال ساخت کاشمر – سبزوار قرار دارد.[۴]

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری در سال ۱۳۱۶، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال ۱۳۱۸ بخشداری ششتمد تأسیس و فعالیت خود را آغاز نمود. بخش ششتمد تا سال ۱۳۶۶، ۷ دهستان، ۹۱۷۷ کیلومتر مربع وسعت و ۵۲۶ آبادی داشت. در مرداد ماه ۱۳۶۶ بر اساس مصوبه ۴۹۱۲۶/ت۵۹۹ هیئت وزیران، سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از بخش ششتمد مجزا گردیده و بخش روداب به مرکزیت روستای رودآب را تشکیل دادند.[۵] در ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بخش ششتمد براساس مصوبه شماره۱۷۲۷۹/ت۵۵۰۴۸ هیئت وزیران از شهرستان سبزوار منتزع گردید و به شهرستان ارتقا یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد با دو بخش، چهار دهستان و ۲۸۴ آبادی و ۳۷۸۶ کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می‌دهد.[۶]

شهرها: ششتمد

ششتمد

رودخانه ششتمد به طول ۳۵ کیلومتر و شیب متوسط ۴/۳ درصد با دبی پایه ۲۰ لیتر در ثانیه از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره‌سازی آب تا اواسط تیرماه امکان‌پذیر شده‌است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.[۷]

چنار کیذقان در روستای کیذقان و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر ششتمد و ۴۰ کیلومتری از شهر سبزوار واقع شده‌است. قدمت این چنار بیش از ۲۵۰۰ است. این چنار کهنسال و زیبا حدود شش متر قطر و حدود ۲۰ تا ۲۲ متر ارتفاع دارد و محیط آن ۲۸ متر است. با توجه به قطر قابل توجه این درخت، در چند سال گذشته به‌طور طبیعی داخل آن شکافی ایجاد شده که از آن به عنوان کفاشی استفاده و به مرور زمان این شکاف ترمیم شده‌است. این درخت با توجه به روایات کتاب تاریخ بیهق اثر ‘علی ابن زید بیهقی’ که در قرن ششم هجری قمری نوشته شده کهن‌ترین موجود زنده خراسان است. طول سایه انداز چنار روستای کیذقان در طلوع و غروب بیش از ۲۰۰ متر و در ظهر بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. این درخت کهن‌سال که در کنار جوی آب اصلی قنات روستا قرار گرفته، دارای ظاهری پرچوب با پوست سبز مایل به مفرغی، ریشه‌های قوی و عمیق، تنه مستقل، تاج گسترده و شاخه‌های قوی است که در جهات مختلف می‌روید. چنار۲۵۰۰ ساله روستای کیذقان در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌است.[۸][۹]

آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی متعلق به ظهرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی معروف به ابن فُندَق بیهقی یا فرید خراسانی، حکیم، ادیب، ریاضی‌دان معروف قرن ششم هجری است. کتاب گرانسنگ تاریخ بیهق از آثار برجسته بیهقی است. این آرامگاه در شهر ششتمد واقع شده‌است.[۱۰]

این پارک بر روی تپه ای با مساحت ۵ هکتار در شرق شهر ششتمد واقع شده و دارای طراحی خاص و زیبا می‌باشد. در وسط پارک، مجسمه شیر بالدار نصب شده‌است. عکس این مجسمه پیش تر بر روی سفال‌های باستانی کشف شده در اطراف ششتمد حک شده بود. بر روی کتیبه آن نوشته شده: ما ایرانیان سه تن بودیم: ماد، پارس و پارت. ماد به هگمتانه رفت. پارس در پرسپولیس سکنی گزید و من(پارت) به ساسویه(سبزوار) آمدم. اینجا تفرجگاه من است.[۱۱]

مقبره امامزاده یحیی بن زید در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرق شهر ششتمد و در روستای عزیز آباد (سرمزار) واقع شده‌است. بنای این مقبره متعلق به دوره قاجاریه است. با وجود این ساختمان بقعه در حدود ده سال قبل تجدید بنا شده‌است. ابعاد این بنا ۱۷×۱۶ متر است و ایوانی در جانب مال دارد که ابعاد آن ۶×۳ متر و ارتفاع قریب به ۷ متر است. در پیشانی بقعه «آستانه مبارکه یحیی بن زید علیه السلام» نوشته شده‌است. دو طرف ایوان، کاشی کاری منظّمی در زمینه گل و بوته و آیات قرآنی و اسماء جلاله تزیین شده و در انتهای آن دو مناره بلند به ارتفاع ۱۶ متر است که با ورق گالوانیزه پوشش یافته‌است. بقعه از چهار جهت دری به داخل دارد و به صورت چلیپا ساخته شده‌است. اتاق مرقد به شکل مربع و هر ضلع آن ۹ متر است. چهار صفّه به ابعاد ۳×۳ و ارتفاع ۴ متر احداث شده که به صورت مدخل بقعه است. چهار زاویه، اتاق مرقد را با ایجاد چهار گوشواره در ارتفاع ۶ متری به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد بنا بر آن استوار شده‌است. این گنبد به شکل کلاه خودی به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۵ متر است که از داخل گچ اندود و از خارج سیمان و سپس با رنگ طلایی پوشش یافته‌است. کف و ازاره حرم تا ۲۰/۱ سانتی‌متر با سنگ مرمر پوشانیده شده و الباقی دیوار بقعه گچ اندود است. در ساقة گنبد چهار پنجره جهت نورگیری تعبیه شده و در وسط بقعه نیز ضریح آلومینیومی به ابعاد ۲×۱ متر قرار دارد. در طرف راست ایوان، دری به داخل اتاقی منتهی می‌شود که ظاهراً به عنوان دفتر آستانه است. زمین زیارتگاه قریب به دو هکتار است که در آن فضاسازی و درختکاری صورت گرفته و آبی که در آن جاری است فضای مناسبی را ایجاد نموده‌است. در شمال غرب صحن، سرویس‌های بهداشتی احداث شده و در کنار سردر بقعه نیز چهار اتاق به عنوان زائر سرا قرار دارد. در تابلویی که بر دیوار بقعه نصب است، شخص مدفون در بقعه را یحیی بن زید بن علی بن الحسین معرفی نموده. این مقبره در حاشیه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است.[۱۲][۱۳]

رشته کوه میش به طول ۹۰ کیلومتر از شمال شهرستان کاشمر آغاز و تا کویر مزینان امتداد می‌یابد. بلندترین قله این رشته کوه، قله شاهزاده ابوالقاسم به ارتفاع ۲۸۱۳ متر است. این کوه سرچشمه رودهای متعددی است که به صورت چشمه سارهایی از منافذ و شکستگی‌های عمیق کوه خارج شده و کیفیت مناسبی دارند. در این کوهستان دیواره‌هایی وجود دارد که تاکنون مسیر برخی از آنها جهت فعالیتهای صخره‌نوردی باز گشایی شده و در حال حاضر دیواره سرتخت ششتمد از سوی تربیت بدنی شهرستان سبزوار جهت تمرینات صخره‌نوردی ابزارگذاری و میخ کوبی شده‌است. راه دسترسی به کوه شاهزاده ابولقاسم از طریق روستای پادر است. طبیعت زیبا و قله‌های متعدد، رشته کوه میش را به مکانی برای صعود کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت تبدیل نموده‌است.[۱۴][۱۵]

تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶]

غار پادر بر روی دامنه جنوبی کوه سفید و در ارتفاع ۲۳۰۰ متری شمال شرقی روستای پادر و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر ششتمد واقع شده‌است. این غار به صورت یک شکاف گسلی با شیبی ملایم درعمق کوهستان امتداد می‌یابد. این شکاف گسلی توسط یک راهروی فرعی به سمت شرق کشیده شده‌است. به دلیل ریزش سنگ از سقف غار مجرای فرعی آن مسدود شده و عمق نامعلومی دارد. ابعاد ورودی غار ۱ در ۱/۲۰ متر می‌باشد که پس از ورود به داخل غارحفره وسیع تری نمایان می‌گردد. در فصل بهار به دلیل ذوب برف از دامنه فوقانی و جریان یافتن آن از روزنه‌های موجود در سقف، ورود به داخل غار مشکل است. در جلو دهلیز انتهایی غار، حفره ای دیده می‌شود که در فصل بهار پرآب شده و به دلیل پایین بودن دما و تبخیر می‌تواند مدتها آب را در خود ذخیره کند.[۱۷][۱۸]

دره‌های ییلاقی ششتمد، گاچ، بسک، کیذوقان، باغخیرات از مهمترین مناطق پرجاذبه اکوتوریستی در دامنه‌های جنوبی کوه شاهزاده ابوالقاسم محسوب می‌شود که در تعطیلات با ازدحام گردشگر روبروست. در انتهای دره مشجر رودخانه گاچ مسیر مناسبی جهت دسترسی به مزار شاهزاده ابوالقاسم در ارتفاع ۲۸۱۳ متری وجود دارد. پوشش گیاهی بی نظیر از گلهای وحشی، گیاه طبی افیدرا، زالک وحشی، آویشن و گونه‌های درختچه‌های کوهستانی در این دره زیبا دیده می‌شود.[۱۹]

سد سنگرد در ۷۵ کیلومتری جنوب شرق سبزوار و روستای سنجرد واقع شده‌است. این سد با ارتفاع ۴۳ متر و طول تاج ۴۳۰ متر و عرض ۱۰ متر و حجم مخزن ۳۰ میلیون متر مکعب و طول دریاچه ۲۱۴۰ متر و با ۱۴۰ میلیارد هزینه توسط وزارت نیرو ساخته شده و دارای قابلیت‌های اکوتوریستی و تفرجگاهی است که در صورت برنامه‌ریزی واجرای طرح‌ها می‌تواند به یک قطب مهم در زمینه ورزش‌های آبی و ماهگیری تبدیل شود.[۱۹]

به فاصله ۲۵ متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته که در اصطلاح محلی حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع ۱۴ متری می‌باشد. مصالح بکار رفته دراین بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد، سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ ۸۰ سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که به دلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.[۱۹]

این محوطه در روستای برازق واقع شده و شامل تپه برازق ۱ و ۲ می‌باشد. تپه برازق ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین تپه برازق ۲ یکی از آثار ملی ثبت شده ایران است که قدمت آن مربوط به هزاره دو تا هزاره یک ق‌م می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ به شماره ثبت ۹۵۹۰ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.[۲۰]

مردم شهرستان ششتمد به زبان فارسی خراسانی با لهجه سبزواری صحبت می‌کنند.[۲۱][۲۲]مردم این شهرستان شیعه مذهب هستند.

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ششتمد در سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۴٬۲۶۱ نفر بوده‌است[۲۳]


بایگانی‌شدهDownloads-icon


بایگانی‌شدهDownloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

شهرستان ششتمد یکی از شهرستان‌های غرب استان خراسان رضوی ایران است. این شهرستان از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب شهرستان سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه شهرستان نیشابور، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان بردسکن و از جنوب‌شرقی با بخش بررود شهرستان کوهسرخ همسایه است.[۲][۳]

شهرستان ششتمد در حاشیه جاده ترانزیتی بردسکن – سبزوار واقع شده‌است. این جاده، استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و شهرستان‌های جنوبی استان خراسان رضوی را به تهران متصل می‌کند. در حوزه ریلی این شهرستان در مسیر راه‌آهن سراسری در حال ساخت کاشمر – سبزوار قرار دارد.[۴]

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری در سال ۱۳۱۶، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال ۱۳۱۸ بخشداری ششتمد تأسیس و فعالیت خود را آغاز نمود. بخش ششتمد تا سال ۱۳۶۶، ۷ دهستان، ۹۱۷۷ کیلومتر مربع وسعت و ۵۲۶ آبادی داشت. در مرداد ماه ۱۳۶۶ بر اساس مصوبه ۴۹۱۲۶/ت۵۹۹ هیئت وزیران، سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از بخش ششتمد مجزا گردیده و بخش روداب به مرکزیت روستای رودآب را تشکیل دادند.[۵] در ۲۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ بخش ششتمد براساس مصوبه شماره۱۷۲۷۹/ت۵۵۰۴۸ هیئت وزیران از شهرستان سبزوار منتزع گردید و به شهرستان ارتقا یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد با دو بخش، چهار دهستان و ۲۸۴ آبادی و ۳۷۸۶ کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می‌دهد.[۶]

شهرها: ششتمد

ششتمد

رودخانه ششتمد به طول ۳۵ کیلومتر و شیب متوسط ۴/۳ درصد با دبی پایه ۲۰ لیتر در ثانیه از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره‌سازی آب تا اواسط تیرماه امکان‌پذیر شده‌است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.[۷]

چنار کیذقان در روستای کیذقان و در فاصله ۱۲ کیلومتری از شهر ششتمد و ۴۰ کیلومتری از شهر سبزوار واقع شده‌است. قدمت این چنار بیش از ۲۵۰۰ است. این چنار کهنسال و زیبا حدود شش متر قطر و حدود ۲۰ تا ۲۲ متر ارتفاع دارد و محیط آن ۲۸ متر است. با توجه به قطر قابل توجه این درخت، در چند سال گذشته به‌طور طبیعی داخل آن شکافی ایجاد شده که از آن به عنوان کفاشی استفاده و به مرور زمان این شکاف ترمیم شده‌است. این درخت با توجه به روایات کتاب تاریخ بیهق اثر ‘علی ابن زید بیهقی’ که در قرن ششم هجری قمری نوشته شده کهن‌ترین موجود زنده خراسان است. طول سایه انداز چنار روستای کیذقان در طلوع و غروب بیش از ۲۰۰ متر و در ظهر بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. این درخت کهن‌سال که در کنار جوی آب اصلی قنات روستا قرار گرفته، دارای ظاهری پرچوب با پوست سبز مایل به مفرغی، ریشه‌های قوی و عمیق، تنه مستقل، تاج گسترده و شاخه‌های قوی است که در جهات مختلف می‌روید. چنار۲۵۰۰ ساله روستای کیذقان در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌است.[۸][۹]

آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی متعلق به ظهرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی معروف به ابن فُندَق بیهقی یا فرید خراسانی، حکیم، ادیب، ریاضی‌دان معروف قرن ششم هجری است. کتاب گرانسنگ تاریخ بیهق از آثار برجسته بیهقی است. این آرامگاه در شهر ششتمد واقع شده‌است.[۱۰]

این پارک بر روی تپه ای با مساحت ۵ هکتار در شرق شهر ششتمد واقع شده و دارای طراحی خاص و زیبا می‌باشد. در وسط پارک، مجسمه شیر بالدار نصب شده‌است. عکس این مجسمه پیش تر بر روی سفال‌های باستانی کشف شده در اطراف ششتمد حک شده بود. بر روی کتیبه آن نوشته شده: ما ایرانیان سه تن بودیم: ماد، پارس و پارت. ماد به هگمتانه رفت. پارس در پرسپولیس سکنی گزید و من(پارت) به ساسویه(سبزوار) آمدم. اینجا تفرجگاه من است.[۱۱]

مقبره امامزاده یحیی بن زید در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرق شهر ششتمد و در روستای عزیز آباد (سرمزار) واقع شده‌است. بنای این مقبره متعلق به دوره قاجاریه است. با وجود این ساختمان بقعه در حدود ده سال قبل تجدید بنا شده‌است. ابعاد این بنا ۱۷×۱۶ متر است و ایوانی در جانب مال دارد که ابعاد آن ۶×۳ متر و ارتفاع قریب به ۷ متر است. در پیشانی بقعه «آستانه مبارکه یحیی بن زید علیه السلام» نوشته شده‌است. دو طرف ایوان، کاشی کاری منظّمی در زمینه گل و بوته و آیات قرآنی و اسماء جلاله تزیین شده و در انتهای آن دو مناره بلند به ارتفاع ۱۶ متر است که با ورق گالوانیزه پوشش یافته‌است. بقعه از چهار جهت دری به داخل دارد و به صورت چلیپا ساخته شده‌است. اتاق مرقد به شکل مربع و هر ضلع آن ۹ متر است. چهار صفّه به ابعاد ۳×۳ و ارتفاع ۴ متر احداث شده که به صورت مدخل بقعه است. چهار زاویه، اتاق مرقد را با ایجاد چهار گوشواره در ارتفاع ۶ متری به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد بنا بر آن استوار شده‌است. این گنبد به شکل کلاه خودی به قطر ۱۰ و ارتفاع بیش از ۵ متر است که از داخل گچ اندود و از خارج سیمان و سپس با رنگ طلایی پوشش یافته‌است. کف و ازاره حرم تا ۲۰/۱ سانتی‌متر با سنگ مرمر پوشانیده شده و الباقی دیوار بقعه گچ اندود است. در ساقة گنبد چهار پنجره جهت نورگیری تعبیه شده و در وسط بقعه نیز ضریح آلومینیومی به ابعاد ۲×۱ متر قرار دارد. در طرف راست ایوان، دری به داخل اتاقی منتهی می‌شود که ظاهراً به عنوان دفتر آستانه است. زمین زیارتگاه قریب به دو هکتار است که در آن فضاسازی و درختکاری صورت گرفته و آبی که در آن جاری است فضای مناسبی را ایجاد نموده‌است. در شمال غرب صحن، سرویس‌های بهداشتی احداث شده و در کنار سردر بقعه نیز چهار اتاق به عنوان زائر سرا قرار دارد. در تابلویی که بر دیوار بقعه نصب است، شخص مدفون در بقعه را یحیی بن زید بن علی بن الحسین معرفی نموده. این مقبره در حاشیه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است.[۱۲][۱۳]

رشته کوه میش به طول ۹۰ کیلومتر از شمال شهرستان کاشمر آغاز و تا کویر مزینان امتداد می‌یابد. بلندترین قله این رشته کوه، قله شاهزاده ابوالقاسم به ارتفاع ۲۸۱۳ متر است. این کوه سرچشمه رودهای متعددی است که به صورت چشمه سارهایی از منافذ و شکستگی‌های عمیق کوه خارج شده و کیفیت مناسبی دارند. در این کوهستان دیواره‌هایی وجود دارد که تاکنون مسیر برخی از آنها جهت فعالیتهای صخره‌نوردی باز گشایی شده و در حال حاضر دیواره سرتخت ششتمد از سوی تربیت بدنی شهرستان سبزوار جهت تمرینات صخره‌نوردی ابزارگذاری و میخ کوبی شده‌است. راه دسترسی به کوه شاهزاده ابولقاسم از طریق روستای پادر است. طبیعت زیبا و قله‌های متعدد، رشته کوه میش را به مکانی برای صعود کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت تبدیل نموده‌است.[۱۴][۱۵]

تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶]

غار پادر بر روی دامنه جنوبی کوه سفید و در ارتفاع ۲۳۰۰ متری شمال شرقی روستای پادر و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر ششتمد واقع شده‌است. این غار به صورت یک شکاف گسلی با شیبی ملایم درعمق کوهستان امتداد می‌یابد. این شکاف گسلی توسط یک راهروی فرعی به سمت شرق کشیده شده‌است. به دلیل ریزش سنگ از سقف غار مجرای فرعی آن مسدود شده و عمق نامعلومی دارد. ابعاد ورودی غار ۱ در ۱/۲۰ متر می‌باشد که پس از ورود به داخل غارحفره وسیع تری نمایان می‌گردد. در فصل بهار به دلیل ذوب برف از دامنه فوقانی و جریان یافتن آن از روزنه‌های موجود در سقف، ورود به داخل غار مشکل است. در جلو دهلیز انتهایی غار، حفره ای دیده می‌شود که در فصل بهار پرآب شده و به دلیل پایین بودن دما و تبخیر می‌تواند مدتها آب را در خود ذخیره کند.[۱۷][۱۸]

دره‌های ییلاقی ششتمد، گاچ، بسک، کیذوقان، باغخیرات از مهمترین مناطق پرجاذبه اکوتوریستی در دامنه‌های جنوبی کوه شاهزاده ابوالقاسم محسوب می‌شود که در تعطیلات با ازدحام گردشگر روبروست. در انتهای دره مشجر رودخانه گاچ مسیر مناسبی جهت دسترسی به مزار شاهزاده ابوالقاسم در ارتفاع ۲۸۱۳ متری وجود دارد. پوشش گیاهی بی نظیر از گلهای وحشی، گیاه طبی افیدرا، زالک وحشی، آویشن و گونه‌های درختچه‌های کوهستانی در این دره زیبا دیده می‌شود.[۱۹]

سد سنگرد در ۷۵ کیلومتری جنوب شرق سبزوار و روستای سنجرد واقع شده‌است. این سد با ارتفاع ۴۳ متر و طول تاج ۴۳۰ متر و عرض ۱۰ متر و حجم مخزن ۳۰ میلیون متر مکعب و طول دریاچه ۲۱۴۰ متر و با ۱۴۰ میلیارد هزینه توسط وزارت نیرو ساخته شده و دارای قابلیت‌های اکوتوریستی و تفرجگاهی است که در صورت برنامه‌ریزی واجرای طرح‌ها می‌تواند به یک قطب مهم در زمینه ورزش‌های آبی و ماهگیری تبدیل شود.[۱۹]

به فاصله ۲۵ متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته که در اصطلاح محلی حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع ۱۴ متری می‌باشد. مصالح بکار رفته دراین بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد، سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ ۸۰ سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که به دلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.[۱۹]

این محوطه در روستای برازق واقع شده و شامل تپه برازق ۱ و ۲ می‌باشد. تپه برازق ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین تپه برازق ۲ یکی از آثار ملی ثبت شده ایران است که قدمت آن مربوط به هزاره دو تا هزاره یک ق‌م می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ به شماره ثبت ۹۵۹۰ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.[۲۰]

مردم شهرستان ششتمد به زبان فارسی خراسانی با لهجه سبزواری صحبت می‌کنند.[۲۱][۲۲]مردم این شهرستان شیعه مذهب هستند.

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ششتمد در سال ۱۳۹۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۴٬۲۶۱ نفر بوده‌است[۲۳]


بایگانی‌شدهDownloads-icon


بایگانی‌شدهDownloads-icon

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

استان خراسان رضوی یکی از استان‌های خراسان در شمال شرق ایران به مرکزیّت مشهد است. خراسان یکی از مهمترین مراکز و خاستگاه‌های تمدن ایرانی است. واژهٔ رضوی در نام این استان، به مقبرهٔ علی بن موسی الرضا در مرکز این استان اشاره دارد. مساحت استان ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومتر مربع بوده که از این نظر پنجمین استان بزرگ کشور است. استان خراسان رضوی از ۳۳ شهرستان، ۷۹ بخش، ۱۷۵ دهستان و ۸۱ شهر تشکیل شده‌است[۳] که پس از استان فارس، پرشهرستان‌ترین استان کشور است.

خراسان، در طول تاریخ شاهد ظهور و سقوط سلسله‌ها و دولت‌های بسیاری در قلمرو خود بوده‌است. اقوام مختلف اعراب، ترک‌ها، کردها، مغول‌ها، ترکمن‌ها و افغان‌ها زمان به زمان به این منطقه تغییرات را به ارمغان آورده‌اند.

جغرافی‌دانان باستان، ایران را به هشت بخش تقسیم کرده‌اند که خراسان بزرگ شکوفاترین و بزرگ‌ترین قلمرو بوده‌است.

امپراتوری اشکانیان برای چندین سال در نزدیکی مرو در خراسان مستقر و خبوشان (قوچان) یکی از پایتخت‌های اشکانی بوده‌است. در دوران ساسانیان نیز استان توسط یک سپهبد که پادگوسبان نامیده می‌شده و چهار مرگراوس (margraves) که هر یک، فرمانده یکی از چهار بخش استان بوده‌اند، حکومت می‌شده‌است.
ششتمد

در دوران فتوحات مسلمانان در ایران، خراسان به چهار بخش تقسیم گردید و هر بخش به اسم شهر بزرگ خود یعنی نیشابور، مرو، هرات و بلخ نامیده شدند.

قدیمی‌ترین آثار حیات انسانی در ایران، شامل تعدادی ادوات و دست‌افزارهای سنگی با قدمت تخمینی ۸۰۰ هزار سال قبل، متعلق به دوران پارینه سنگی قدیم، از بستر رودخانه کشف رود مشهد به دست آمده‌است. در حالی‌که قدیمی‌ترین مکان‌های استقرار انسان، حداکثر با قدمت ۱۲۰ هزار سال در نواحی دیگر ایران نظیر آذربایجان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و غیره شناسایی شده‌اند.

از آن پس آثار و شواهد زندگی بیشماری از دوران نوسنگی تا آغاز دوران تاریخی در جلگه مشهد، قوچان، جلگه درگز، بجنورد، تربت حیدریه، بیرجند ،فردوس و غیره شناسایی شده‌اند. این شواهد و آثار به اقوام و ساکنان اولیه و بومی خراسان مربوط می‌شود که بنا به عقیده برخی محققان به عنوان اقوام آسیایی شهرت یافته‌اند و سراسر آسیای غربی از مدیترانه تا ترکستان و دره سند را فرامی گیرد؛ ولی در حقیقت مهم‌ترین مقطع تاریخ خراسان در سرآغاز دوران تاریخی ایران با ورود اقوام آریایی به فلات ایران پیوند می‌خورد. در این واقعه که در آغاز هزاره اول ق. م اتفاق افتاد، آریایی‌ها تازه‌وارد از طریق خراسان به سمت مرکز ایران پیش رفتند و بخش اعظم آن‌ها آنچنان که از توصیفات اوستا برمی آید، در خراسان و سیستان مستقر شدند و شاید به همین دلیل است که عمده حوادث آغاز تاریخ ایرانیان که در دو منبع اوستا و شاهنامه فردوسی ذکر شده‌است در مشرق ایران و در واقع در خراسان بزرگ رخ می‌دهد.

استان خراسان رضوی، قسمت نسبتاً کوچکی از خراسان تاریخی است. سرزمینی که در گذشته نواحی بسیار گسترده‌ای را در بر می‌گرفته و قلمرویی یکپارچه داشته‌است. اما امروزه بخشی از آن شامل سه استان خراسان رضوی، شمالی و جنوبی و قسمت‌هایی از استانهای دیگر، در کشور ایران واقع است و بخش‌های بزرگ‌تری از آن در کشور افغانستان و جمهوری‌های شمال و شمال شرق ایران قرار دارد. خراسان بزرگ تاریخی، یکی از کانون‌های شکل‌گیری تمدن بشری بوده و چه در دوران‌های کهن و پیش از اسلام و چه در دوران تمدن اسلامی، مردمانی هوشمند و سخت کوش در آن می‌زیسته‌اند که در پیدایش و گسترش دانش و فرهنگ و پدیدآوردن عناصر تمدنی نقش بسزایی ایفا کرده‌اند.

از قرن ۹ هجری قمری نام خراسان بر تمام ایالات اسلامی در شرق کویر لوت تا هندوکش به استثنای سیستان و بلوچستان و قهستان در جنوب اطلاق می‌گردیده‌است. پس از جنگ هرات در سال ۱۲۴۹ ه‍.ش خراسان به دو قسمت تجزیه شد و قسمتی که در غرب رودخانه هریرود واقع بود جزو ایران و شرق آن ضمیمه افغانستان گردید. در سال ۱۲۸۵ه‍.ش ایران به چهار ایالت بزرگ تقسیم شد که عبارت بودند از آذربایجان ،کرمان و بلوچستان، فارس و بنادر و خراسان و سیستان.

از آن زمان تا سال ۱۳۱۶ ه‍.ش که اولین قانون تقسیمات کشوری در مجلس شورای ملی تصویب گردیده بود. بر هر ایالت یک والی و در هر ولایت یک حاکم حکومت می‌کرده‌است. والی خراسان نیز در سال‌های ابتدایی تقسیمات ایالتی ایران، میرزا محمداسماعیل مجدالادبای خراسانی بوده‌است.[۴]

در سال ۱۳۱۶ بر اساس قانون تقسیمات کشوری مصوب مجلس شورای ملی، کشور به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم گردید که هر شهرستان شامل چند بخش و هر بخش شامل چند دهستان می‌گردید. خراسان نیز تحت عنوان استان نهم به ۷شهرستان بجنورد، بیرجند، سبزوار، قوچان، گناباد، مشهدو تربت حیدریه تقسیم شد.

در سال ۱۳۲۳[۵] شهرستان‌های نیشابور، درگز، فردوس و کاشمر نیز تشکیل شد؛ و شهرستان‌های استان به ۱۱ شهرستان ارتقاء یافت. در سال ۱۳۳۵ شهرستان درگز ضمیمه قوچان گردید و شهرستان تربت جام به شهرستان ارتقاء یافت. در سال ۱۳۳۹ مجدداً درگز به شهرستان تبدیل شد، شیروان و اسفراین نیز ایجاد شدند در همان سال بخش طبس از شهرستان فردوس جدا تبدیل به شهرستان طبس شد.[۵]
در سال ۱۳۵۴ بخش باخرز تربت جام به مرکزیت شهر تایباد از بخش به شهرستان تبدیل شد. در سال ۱۳۵۹ نام آن به تایباد تغییر یافت.
همچنین در سال ۱۳۵۹ بخش قائنات شهرستان بیرجند به شهرستان قائنات تبدیل شد و تا سال ۱۳۶۲ خراسان شامل ۱۷ شهرستان و ۵۳ بخش و ۲۱۱دهستان بوده‌است.

با پایان یافتن اجرای مرحله اول این قانون، تشکیل شهرستان‌های نهبندان، سرخس و خواف در تاریخ ۱۴/۵/۱۳۶۸ و چناران در ۱۴/۱/۶۹ هم‌زمان با بخش‌های شوسف، مرز داران، سنگان، و گلبهار به تصویب رسید. ایجاد بخش‌های باخرز در شهرستان تایباد، سربیشه در بیرجند، سرحد در شیروان، جوین و رودآب و خوشاب در سبزوار، میان جلگه در نیشابور، زیر کوه در قائنات، فاروج در قوچان و جلگه زاوه در تربت حیدریه نیز به تدریج به تصویب رسید و در پی آن تابعیت دهستانهای استان در شهرستان‌های استان به ۲۱و تعداد بخش‌ها به ۶۷رسید.

ایجاد شهرستان فریمان نیز در سال ۱۳۷۲ همراه با بخش قلندر آباد مورد تصویب واقع شد و بخش‌های زوزن همراه دهستان کیبرو بستان در شهرستان خواف و نیمبلوک در قائنات، بخش نصرآباد همراه دهستان کاریزان در تربت جام، بخش گرمخان با دهستان گرمخان در شهرستان بجنورد، بخش جلگه‌رخ با دهستان رقیچه در تربت حیدریه، بخش کاخک در گناباد و بخش رضویه و دهستان کنه بیست در شهرستان مشهد، به‌تدریج تصویب و ابلاغ شد.

در تاریخ ۷۴/۳/۲۱ ایجاد شهرستان بردسکن همراه با بخش انابد و دهستان درونه آن مورد تصویب قرار گرفت. ایجاد شهرستان جاجرم نیز در تاریخ ۴/۲/۷۶ به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۰ شهرستان طبس از خراسان منتزع و به استان یزد الحاق گردید. در سال ۱۳۸۱ شهرستان رشتخوار و در سال۱۳۸۲ ایجاد شهرستان‌های خلیل‌آباد و کلات به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۳ قانون تقسیم استان خراسان به سه استان تصویب شد؛ طبق این قانون استان خراسان به سه استان به شرح ذیل تقسیم گردید:

درسال۱۳۸۴ شهرستان مه ولات تشکیل شد. در اسفند سال ۱۳۸۵ شهرستان فردوس از خراسان رضوی منتزع و به خراسان جنوبی الحاق شد. شهرستان‌های بینالود (طرقبه، شاندیز) و تخت جلگه (فیروزه)، در سال ۱۳۸۶ به تصویب رسید. در سال ۱۳۸۷ شهرستان‌های بجستان، جوین، جغتای، زاوه به تصویب هیئت دولت رسید. در سال ۱۳۸۹ نیز ایجاد شهرستان‌های خوشاب و باخرز به تصویب رسید. داورزن در سال ۱۳۹۱ از تصویب هیئت دولت گذشت که در روز ۲۲ بهمن سال ۱۳۹۱ فرمانداری آن افتتاح و آغاز به کار کرد.
همچنین در سال ۱۳۹۷ شهرستان صالح آباد و در سال ۱۳۹۸ شهرستان کوهسرخ (ریوش) تشکیل شد.
در اردیبهشت سال۱۳۹۹ با تصویب هیئت وزیران شهرستان زبرخان (قدمگاه) و شهرستان ششتمد ایجاد شد و در آبان همان سال شهرستان گلبهار به تصویب هیئت دولت رسید و فرمانداری آن شروع به کار کرد.

مساحت استان خراسان رضوی ۱۱۷٬۷۶۹ کیلومتر مربع است که ۷٪ کل مساحت ایران را در بر می‌گیرد. ۴۹٫۲٪ سطح استان را مناطق کوهستانی و ۵۰٫۸٪ آن را دشت‌ها تشکیل می‌دهند. این استان شامل ۴ حوزهٔ آبریز اترک، قره‌قوم، کویر مرکزی و شرق ایران است.[۶]

استان خراسان رضوی به سبب وسعت زیاد ازنظر شرایط طبیعی بسیار متنوع و هر یک از نواحی مختلف آن دارای ویژگی‌های خاصی است. این استان از شمال و شمال شرق به طول تقریبی ۶/۵۳۱ کیلومتر دارای مرز مشترک با کشور ترکمنستان و از شرق به طول حدود ۳۰۲کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد ارتفاعات استان رامی توان به ارتفاعات شمالی و جنوبی تفکیک کرد. ارتفاعات شمال خراسان عموماً شرقی – غربی هستند حال آنکه ارتفاعات جنوب استان، امتداد شمالی – جنوبی دارند.
بلندترین نقطه استان قله بینالود در ۳۶۱۵ متری و پست‌ترین نقطه استان در دشت سرخس با ارتفاع ۲۹۹متر از سطح دریا واقع شده‌است.

این استان از نظر بارندگی و رطوبت دارای بارندگی نسبی و متوسط می‌باشد. در سال ۱۳۸۹ شهرستان قوچان با ۲۹۶ میلی‌متر بالاترین میزان بارندگی سالیانه و شهرستان گناباد با ۷۱ میلی‌متر کمترین میزان بارندگی سالیانه را در بین مراکز شهرستان‌های دارای ایستگاه هواشناسی دارا بوده‌است. [نیازمند منبع]

استان خراسان رضوی از لحاظ تقسیمات رویشی گیاهی جزء ناحیهٔ ایران تورانی به‌شمار می‌رود. مساحت کل جنگل‌های استان در سال ۱۳۹۵، ۹۹۶۲٫۵۷ کیلومتر مربع (حدود ۷٫۵٪ مساحت استان) است که شامل جنگل‌های نیمه‌خشک تا نیمه مرطوب و جنگل‌های خشک و بیابانی است.[۷]

براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان خراسان رضوی دارای ۳۳ شهرستان، ۷۹ بخش، ۱۷۵ دهستان و ۸۱ شهر به شرح زیر است:[۳]

جمعیت خراسان رضوی بر اساس آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)، برابر ۶٬۴۳۴٬۵۰۱ نفر است که دومین استان ایران از نظر جمعیت محسوب می‌شود.

همچنین بر اساس نتایج سرشماری ۱۳۹۵ از کل جمعیت استان تعداد ۲۱۹٬۴۴۲ نفر با تابعیت افغانستان ساکن استان هستند.

بر اساس آمار سرشماری ۱۳۸۵ و ۱۳۹۰ رشد جمعیت خراسان رضوی ۱٫۶۸٪ است که اندکی بالاتر از نرخ رشد جمعیت ایران در این مدت (۱٫۶۴٪) می‌باشد.[۱۳][۱۴]

شهر مشهد که مرکز خراسان رضوی است، بزرگترین شهر این استان نیز به‌شمار می‌رود که جمعیت آن، ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ نفر (معادل ۴۶٫۱٪ جمعیت استان) می‌باشد. (برای اطلاعات بیشتر، فهرست شهرهای استان خراسان رضوی را ببینید)

طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:

کشاورزی در دهه‌های گذشته، به دلیل عواملی چون برداشت بی‌رویه آب و خشکسالی، با مشکل جدی مواجه شده‌است. البته در سال‌های اخیر، بخش صنعت استان گسترش قابل توجهی یافته‌است. هتل‌داری و گردشگری در این استان پیشرفت قابل توجهی داشته و امکان گسترش بیش از اینها را دارد. همچنین این استان با داشتن مرزهای طولانی با کشورهای افغانستان و ترکمنستان پتانسیل نفش‌آفرینی بیشتر در مسیر ترانزیت کالا و خدمات را دارد. این استان دارای معادن گوناگون بسیاری از سنگ‌های تزئینی و قیمتی گرفته تا کانی‌های مختلف همچون سنگ آهن، سنگ گچ، آهک، زغال سنگ و… را در خود جای داده‌است. معادن سنگان خواف به عسلویه شرق شهرت یافته که در صورت تأمین مطمئن و پایدار آب می‌تواند این استان را متحول کند.[نیازمند منبع]

استان خراسان رضوی به واسطه آب و هوای مناسب در تولید انواع محصولات باغی و زراعی رتبه دارد.
این استان در تولید گیلاس، زرچوبه، خربزه، طالبی، زعفران و آلو رتبه اول، در تولید زرشک رتبه دوم، درتولید انار و پسته رتبه سوم ودر تولید انگور و بادام رتبه چهارم را دارد.
همچنین این استان محصولات دیگری مانند گندم، عدس، نخود، گردو، گوجه فرنگی، سیب زمینی، بادمجان، پیاز، زردآلو، هلو، سیب، گلابی، به … تولید می‌کند.
این استان از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی کشور شمرده می‌شود.
برابر اعلام رسمی اداره کل جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی سطح زیر کشت اراضی زراعی و باغی استان خراسان رضوی حدود یک میلیون هکتار است که از این مقدار بیش از ۶۲۷ هزار هکتار زراعی و حدود ۳۶۲ هزار هکتار باغی است.
همچنین تولید محصولات زراعی و باغی استان نیز بیش از پنج میلیون و ۹۰۲ هزار تن است که از این مقدار بیش از چهار میلیون و ۸۲۸ هزار تن محصولات زراعی و حدود یک میلیون و ۷۳ هزار تن محصولات باغی است
خراسان رضوی دارای یک میلیون هکتار سطح زیر کشت انواع محصولات زراعی و باغی آبی و دیم با هشت میلیون تن انواع محصولات است. این استان مقام نخست کشور در تولید زعفران و زیره، رتبه دوم در تولید پسته، رتبه سوم در تولید انار، مقام چهارم کشور در تولید انگور و رتبه دوم کشور در کشت گلخانه‌ای را در اختیار دارد.
کسب رتبه نخست کشور درتولید گوشت قرمز (با تولید حدود ۸۳ هزار تن)، رتبه دوم در تولید تخم مرغ (با تولید ۱۴۵ هزار و ۷۰۰ تن)، مقام سوم در تولید شیر (با تولید بیش از یک میلیون و ۱۴۰ هزار تن شیر) و مقام چهارم در تولید گوشت مرغ (با تولید ۱۸۳ هزار تن) نیز نشان از جایگاه این استان در حوزه دام و طیور دارد.
بعلاوه داشتن رتبه دوم کشور در تولید پیله تر (بعد از استان گیلان با تولید ۳۳۵ تن) و رتبه نخست کشور با دارا بودن بیش از ۱۴ میلیون واحد دامی از دیگر جایگاه‌های برتر استان در کشور به‌شمار می‌رود.
همچنین استان خراسان رضوی با تشکیل و پوشش ۶۹۲ شرکت تعاونی روستایی با بیش از ۱۲۸ هزار عضو زیر پوشش از این حیث رتبه نخست را در کشور داراست.

حرم امام رضا

مصلای پایین خیابان

گنبد هارونیه

آرامگاه سید حسن مدرس

امامزاده سیدحمزه کاشمر

امامزاده سید مرتضی

آرامگاه عمر خیام

امامزاده محمد محروق

آرامگاه عطار نیشابوری

آرامگاه ملا هادی سبزواری

مصلی سبزوار

ششتمد

مسجد جامع سبزوار

آرامگاه عبدل‌آباد

برج علی‌آباد

برج فیروزآباد

قلعه بزنجرد

قلعه کندر

آب‌انبار کندر ۲

کاخ کلات

آرامگاه شیخ احمد جامی

آرامگاه مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی

مزار و مسجد قطب الدین حیدر

مسجد جامع رشتخوار

آرامگاه بابا لقمان

قنات قصبه




«گزارش آماری عناصر و واحدهای تقسیماتی جمهوری اسلامی ایران»Downloads-icon


«وضعیت موجود حوزه‌های آبخیز استان خراسان رضوی»Downloads-icon


«جنگل‌های استان خراسان رضوی»Downloads-icon


«سالنامهٔ آماری شهرستان سبزوار – ۱۳۸۷، ص ۴»Downloads-icon


سالنامهٔ آماری شهرستان کاشمر – ۱۳۸۷، ص ۱۷Downloads-icon

سراسریاستان‌ها- ایرنا- تلاش فرهنگیان در تبیین مطالبات خود، امروز در مجلس شورای اسلامی به ایستگاه پایانی رسید و طرح رتبه‌بندی معلمان تصویب شد، اقدامی که پیام و اظهارات نمایندگان…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گفت: در ۲۲ ماه سپری شده از آغاز شیوع کرونا تاکنون ۹۷۳ پرستار در شهرستان‌های زیر پوشش این دانشگاه در غرب استان خراسان رضوی، معادل…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس اداره راهداری و حمل و نقل جاده‌ای سبزوار گفت: در چارچوب اجرای “طرح زمستانه” پنج گروه راهداری در مسیر جاده‌های شهرستانهای سبزوار، داورزن و ششتمد مستقر…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- مدیر جهاد کشاورزی سبزوار گفت: با پایان فصل برداشت زعفران پنج هزار کیلوگرم از این محصول از هزار و ۶۰۰ هکتار مزارع شهرستان‌های سبزوار و ششتمد برداشت شد.

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- فرماندار شهرستان ششتمد در خراسان رضوی گفت: جلوگیری از ساخت و ساز در بستر مسیلها و رودخانه‌های این شهرستان با هدف پیشگیری از خسارات احتمالی وقوع سیل ضروری است.
ششتمد

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- مدیر جهاد کشاورزی ششتمد در استان خراسان رضوی گفت: خشکسالی، گرمای تابستان و کاهش بارندگی موجب کاهش ۴۰ درصدی تولید امسال زعفران از کشتزارهای این شهرستان شد.

خراسان رضویسبزوار- ایرنا رییس‌کل دادگستری خراسان ‌رضوی گفت: معتمدان محلی و متنفذان منطقه در کاهش اختلافات و دعاوی و ایجاد صلح و سازش نقش مهمی دارند که باید از این ظرفیت مردمی استفاده…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی گفت: به دلیل تغییر اقلیم و کم‌توجهی‌ها شمار شهرستان‌های بیابانی این استان از ۱۶ مورد در سال‌های گذشته…

خراسان رضویمشهد- ایرنا- طبق آخرین گزارش نرم‌افزار ماسک وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هم‌اکنون هیچ شهرستانی در استان خراسان رضوی در وضعیت قرمز کرونایی قرار ندارد اما تعداد شهرستانهای…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- مسوول نمایندگی صندوق بیمه کشاورزی سبزوار گفت: ۵۳ میلیارد و ۴۴ میلیون ریال برای جبران خسارات سال زراعی گذشته به کشاورزی، دام و طیور این شهرستان به بهره‌برداران…

خراسان رضویمشهد- ایرنا- وقوع یک تصادف با ۲ کشته در محور کلات، مطالبه فرهنگی مردم ششتمد برای توسعه کتابخانه‌ها در این شهرستان، تشرف ۴۱۰ نفر از محرومان و ایتام سراسر کشور به زیارت بارگاه…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گفت: با توجه به وضعیت قرمز کرونایی فعالیتهای آموزشی و پرورشی پایه های مختلف تحصیلی در ۲ شهرستان سبزوار و ششتمد همچنان…

خراسان رضویمشهد- ایرنا- فرمانده انتظامی خراسان رضوی گفت: پلیس این استان امروز در چندین عملیات مجموعا موفق به کشف ۶۴۵ کیلوگرم مواد مخدر شد.

خراسان رضویمشهد – ایرنا – استاندار خراسان‌ رضوی گفت: ضروری است کارگروهی ویژه برای رسیدگی به موضوع بازماندگان از تحصیل در این استان تشکیل و ضمن بررسی منطقه‌ای در این حوزه، دلایل متنوع…

خراسان رضویمشهد- ایرنا- طبق آخرین گزارش نرم‌افزار ماسک وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با قرمز شدن وضعیت کرونایی شهرستانهای خلیل‌آباد و کاشمر مناطق قرمز در خراسان رضوی به چهار شهرستان…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گفت: تاکنون ۸۵ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال در حوزه زیر پوشش این دانشگاه در غرب استان خراسان رضوی علیه ویروس کرونا واکسینه شده‌اند…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- نماینده مردم شهرستان‌های سبزوار، جوین، جغتای، خوشاب، داورزن و ششتمد در مجلس شورای اسلامی گفت: طرح تسهیل صدور مجوزهای کسب‌ و کار با حمایت از سرمایه گذاران و…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گفت: روند شیوع کرونا در شهرستان‌های زیر پوشش این دانشگاه از ابتدای هفته جاری با شیبی ملایم رو به افزایش نهاده است.

خراسان رضویمشهد- ایرنا- تزریق واکسن کرونا به ۷۵ درصد جامعه هدف خلیل آباد، افزایش پرداخت زکات در ششتمد، کشف هزار نوع داروی غیرمجاز در نیشابور، لغو انتخابات موسسات قرآنی خراسان رضوی در…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- سفر روز جمعه استاندار خراسان رضوی به “ششتمد” ۴۸ مصوبه برای حل مشکلات توسعه‌ای این شهرستان در غرب استان به همراه داشت.

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- استاندار خراسان رضوی گفت: تصویب طرحی در شورای معادن استان، منجر به هموار شدن مسیر ورود شهرداری‌ها در حوزه معادن شده و این اقدام می‌تواند در کسب درآمدهای پایدار…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- استاندار خراسان رضوی گفت: یکی از ظرفیت‌های بالقوه شهرستان تازه‌تاسیس ششتمد، وجود معادن مختلف است که تلاش برای به تقویت و به فعلیت رساندن این پتانسیل و سرمایه‌گذاری…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- استاندار خراسان رضوی گفت: ارتقای زیرساخت‌ها زمینه‌ساز توسعه پایدار روستاها است و در این راستا مشکلات این مناطق استان بر اساس اولویت‌بندی و برنامه‌ریزی هدفمند…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- استاندار خراسان رضوی در ادامه سفرهای شهرستانی خود صبح جمعه وارد شهرستان ششتمد در غرب این استان شد.

خراسان رضویمشهد- ایرنا- آخرین گزارش نرم‌افزار ماسک حکایت از آن دارد که شمار شهرستان‌های آبی و زرد کرونایی در استان خراسان رضوی افزایش یافته و اکنون تنها ۲ شهرستان در شرایط نارنجی قرار…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس دانشگاه علوم پزشکی سبزوار با اشاره به شتاب روزافزون واکسیناسیون گفت: تاکنون ۷۸ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال در حوزه زیر پوشش این دانشگاه در غرب استان خراسان…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری ششتمد در استان خراسان رضوی گفت: ۱۱۰ فقره پرونده تخلف و تجاوز به عرصه‌های منابع طبیعی طی نیمه نخست امسال در این شهرستان تشکیل…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس اداره حفاظت محیط زیست سبزوار گفت: با توجه به بروز خشکسالی و فقر شدید پوشش مراتع، طی تابستان امسال ۴۸ هزار کیلوگرم علوفه خشک در زیستگاه‌های حیات وحش منطقه…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- رییس اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گفت: حوادث ترافیکی امسال در جاده‌های غرب خراسان رضوی نسبت به مدت مشابه پارسال حدود ۱۰ درصد…

خراسان رضویسبزوار- ایرنا- صدور مجوز سلاح های شکاری از سوی مراجع ذیصلاح در سالهایی که مجوزی برای شکار وجود ندارد به یکی از عوامل جدی تهدید امنیت حیات وحش و بروز خطر در تنشهای اجتماعی…

نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است

ششتمد شهری در استان خراسان رضوی در شرق ایران است. شهر ششتمد در شمال غرب استان خراسان رضوی واقع در دامنه های کوه میش با جاذبه های طبیعی و تاریخی بسیار گردشگران را به سوی خود فرا می خواند.

این شهر مرکز شهرستان ششتمد است.

این شهر از شمال با شهر سبزوار، از غرب با بخش روداب سبزوار، از شرق با بخش میان جلگه نیشابور، از جنوب با بخش کوهپایه شهرستان بردسکن و از جنوب شرقی با بخش مرکزی کوهسرخ همسایه است.

بر اساس مصوبه هیئت وزیران در تاریخ 12 خرداد 1378، روستای ششتمد مرکز بخش ششتمد به عنوان شهر شناخته شد. همچنین مورخه 21 اردیبهشت 1399 از بخش به شهرستان ششتمد ارتقاء یافت. در حال حاضر شهرستان ششتمد از دو بخش مرکزی و شامکان تشکیل گردیده است.

ششتمد یعنی شش خوبی شامل:

ششتمد

1- آب گوارای مرغزار 2- نسیم با صفای بهار در لاله زار 3- طبیعت زیبا در ریگزار

4- کثرت فضلا و ادبا 5- مردم پر مهر وباصفا 6- شش قله قشنگ کشیده شده بر بلندای سبزوار

تمام این ظرافت و زیبایی را حکیم بیهقی به زیباترین شکل ممکن در کتاب تاریخ بیهق ذکر کرده است و طراحان آرامگاه آقایان جودت و سیحون تحت تاثیر ملاک های ذیل طراحی کرده اند: عدد شش متاثر از بیانات حکیم و یا قرن زندگی حکیم بیهقی (ششم) پلان آرامگاه را شش ضلعی نمای آنرا به شکل طاق جنقی شامل شش قسمت : هورنو، تیزه، شانه، کونال (شکر گاه) پا کار قوس، دیوار و با مصالح بتون که هر ضلع آن از شش بتون و در هر طرف شش پله و سنگ مقبره شش وجه دارای هورنوئی به شکل مثلث متساوی الاضلاع که داخل آن به شش مثلث تقسیم شده و طراح با ظرافت تمام این طاق را بر روی سکوی بتونی که از سه قسمت تشکیل شده اجرا کرده است.

یکی از تعابیری که برای کلمه “مد” آورده اند به معنی بالاآمدن یا برآمدگی می باشد، کوههای جنوبی ششتمد دارای شش برآمدگی است ممکن است این نام برگرفته شده از مدهای مذکور باشد بر این منوال ششتمد در اصل “شش تا مد ” بوده که در اثر تطور و دگرگونی “الف ” آن افتاده تبدیل به “ششتمد” شده است .

در وجه تسمیه ششتمد زیاد سخن گفته اند و این نقل قول ها و تغییرات کلامی نشان از قدمت این منطقه دارد و به موجب شواهد موجود تاریخی در منطقه ای که امروز خراسان نامیده می شود برای اولین بار آریایی ها سکنی گزیده اند و بعدها برخی از طوایف آنان از مسیر خراسان جنوبی به منطقه کرمان و فارس مهاجرت کردند وجه تسمیه ششتمد در فرهنگ اساطیری ایران زمین نیز به برخی از اسامی اماکن سبزوار و بخش ششتمد اشاره شده که خود دلیل بر قدمت سکونت در این منطقه است. قدمت سکونت در منطقه ششتمد بر اساس اسناد و مدارک تاریخی به ویژه تاریخ بیهقی به قبل از اسلام می رسد که ریشه یابی برخی از اسامی برخی از اسامی روستاها و مکانها وجود صحت آن را بیان می کند کیذور و کیذقان (نام دو روستا) از توابع ربع زمیج یکی از توابع از بخشهای دوازده گانه طاهریان نشان از خاستگاه اساطیری منطقه در دوره کیانیان دارد .

یکی از قدیمی ترین کتابهايی که درباره ششتمد سخن به میان آورده، تاریخ بیهقی است مولف کتاب با استفاده از منابعی که در دست داشته

در صفحه 38-36 کتاب مذکور می گوید :

“پس درخت سنجد کاشتند آنجا که ششتمد است چون به بار آمد آنرا شسشتمد نام کردند “.

این شهر برروی مخروط افکنه حاصل از نهشته های رسوبی جریانات سطحی دامنه شمالی کوه شاهزاده ابوالقاسم در رشته کوه میش قرار گرفته است.

این شهرستان از نظر تقسیمات اقلیمی جزء مناطق نسبتاً سرد و خشک طبقه بندی می گردد. البته بدلیل اینکه شهرستان سبزوار در نواحی کوهستانی و دشتی قرار گرفته، آب و هوای گوناگونی دارد. در بخش شمالی آن که کوهستان ها قرار دارند معتدل و کوهپایه ای و در بخش جنوبی آن کویری و بیابانی می باشد. در منطقه ششتمد نیز بدلیل ارتفاع بالای آن آب و هوا تعدیل گردیده است.

از نظر زیست شناسی شهرستان در نواحی کوهستان و دشتی قرار گرفته و در بخش دشتی که شامل ششتمد نیز می گردد از آبرفت های کواترنری پوشیده شده و بافت ابرفت ها در پایکوه ها و مناطق کنارهای ریزدانه و به تدریج به طرف مرکز درشت دانه می شوند.

در کل شهرستان به دلیل خشک بودن اقلیم و در نتیجه کاهش آب های سطحی، استفاده از آب های زیر زمینی شدید است از دیدگاه جغرافیایی گیاهی، شهرستان سبزوار و شهر ششتمد در محدوده رویش گیاهان ایرانی- تورانی قرار گرفته اند.

در اولین تقسیمات سیاسی – اداری، ششتمد به عنوان بخش جنوبی شهرستان سبزوار معرفی و در سال 1318 بخشداری ششتمد تاسیس و فعالیت خود را آغاز نمود . تا  سال 1366 با 7 دهستان و9177 کیلومتر مربع و 526 آبادی شناخته میشود که هفت دهستان آن عبارتند از زمج، خواشد، ربع شامات، شامکان، فروغن، کوهمایی و تکاب کوه میش این تقسیمات سیاسی بر اساس مصوبه 49126/ت599 مورخ 14/5/1366 هیات محترم دولت با مجزا شدن سه دهستان خواشد، فروغن، کوهمایی از غرب ششتمد، بخش رودآب به مرکزیت روستای قلعه نو رودآب را تشکیل داد .

و در حال حاضر نیز ششتمد با چهار دهستان و 284 آبادی و 3786 کیلومتر متر مربع به حیات خود ادامه می دهد.

مساحت این شهرستان     15 کیلومتر مربع     مي باشد.

شهر ششتمد به عنوان مرکزشهرستان ششتمد با ارتفاع 1340 متر از سطح دریا و با مختصات جغرافیایی57 درجه و 45 دقیقه طول شرقی و 35 درجه و 75 دقیقه عرض شمالی، در فاصله 30 کیلومتری جنوب شهر سبزوار قرار دارد.

جمعیت شهرستان ششتمد حدود 29هزار نفر بوده است.

بر اساس آخرین یافته های باستان شناسی متکی بر حرکت فرهنگی انسانها پیشینه تاریخی ششتمد به اوایل هزاره دوم قبل از میلاد میرسد، در دوران تاریخی ششتمد همچون دیگر قسمتهای خراسان قسمتی از بخشهای بیست گانه هخامنشیان محسوب می شده است .

ششتمد در سال 30 هجری مانند دیگر بخشهای سبزوار قبول اسلام می کند و 

در تقسیمات سیاسی حکومت طاهریان ششتمد جزء زمیج بخش چهارم ازبخشهای دوازده گانه بیهق بوده است.

در فرهنگ اساطیر ایـران زمین نیز به برخی از اسامی اماکن سبزوار و بخش ششتمد اشاره شده که خود دلیلی بر قدمت سکونت در این منطقه است. قدمت سکـونت در منطقه ششتمد براساس اسناد و مدارک تاریخی به ویژه تاریخ بیهق به قبل از اسلام  می رسد که ریشه یابی برخی از اسامی روستا ها و مکانها وجود صحت آن را بیان می کند. کیذور و کیذقان (نام دو روستا) از توابع ربع زمیج یکی ازبخشهای دوازده گانه طاهریان نشان از خاستگاه اساطیری منطقه در دوره کیانیان دارد.

پیشینه تاریخی این شهرستان به قبل از اسلام بر می گردد و بنابر شواهد تاریخی اولین ساکنین در این مکان آریائی ها بوده اند. بعد از اسلام افراد ساکن در این بخش به اسلام می پیوندد به گونه ای که هم اکنون اکثر ساکنین شهر ششتمد مسلمان و شیعه می باشند. ساکنین این شهر در روزهای پنچشنبه بر قبور مردگان می روند مراسم فاتحه خوانی برای مردگان خویش را بجا می آورند. از دیگر مناسک مذهبی زیارت امام زاده هایی است که در شهر و اطراف آن قرار دارند. ساکنین این شهر باتوجه به باورهای مذهبی جهت شفاعت خانواده و خود به این مکان ها می روند و با ذکر دعا و نیز دخیل بستن حاجات خود را از خداوند بزرگ طلب می کنند.

از دیگر مناسک مذهبی منطقه ششتمد، می توان به تعزیه خوانی اشاره کرد که ده روز اول ماه محرم و ده روز پس از عاشورا برگزار شده و از شهرت خاصی در این منطقه برخوردار است. این مراسم هر ساله در مجاورت مسجد جامع برگزار می شده اما به تازگی مطالعاتی در جهت احداث فضایی برای برگزاری بهتر این مراسم، در نزدیکی آرامگاه بیهقی، آغاز شده است.

با توجه به اینکه سرزمین ایران تاریخ طولانی دارد و قبل از ورود اسلام نیز دارای فرهنگ و تمدن بوده است، مراسم عید نوروز نیز یکی از آئین هایی است که از زمان باستان به یادگار مانده است. ساکنین ششتمد نیز مانند دیگر افراد ایرانی این عید را گرامی می دارند و در اول هر سال با توجه به فلسفه این عید مناسک آنرا به جا می آورند.

طبق آداب و رسوم گذشته صبح زود عید سفره را پهن کرده و روی آن از آینه و قرآن، کاسه آب، تنگ ماهی، سبزینه، کاهو، گردو، فندق، تخم مرغ رنگ شده، نان و ماست، شیرینی های محلی، خرما، کشمش، نخود، انواع برگه خشک میوه جات می گذراند. بعد از تحویل سال نیز هر خانواده سعی می کند پذیرای یک نفر پسر بچه خوش قدم باشد و  نیز بعد از تحویل سال بره کوچکی را به داخل خانه می آورند تا روزی خانواده و برکت آن افزون گردد.

از جمله هنرهای نمایشی مردم  ششتمد  می توان به نمایش اسب چوبی اشاره کرد که معمولا در جشن های شادی مثل ختنه سوری و عروسی اجرا می شود.

برای ساخت اسب چوبی بر روی قطعات چوبهایی که به هیات بدن و سر اسب ساخته می شود پارچه هایی نصب می کنند تا یک نفر به راحتی در میان آن قرار بگیرد. اسب چوبی با استفاده از شالهای طرفین که بر روی شانه های فرد می افتد مهار شده و افسار آن را به دست می گیرد. سپس با حرکات پا، چرخش بدن و چوب دستی اجرای حرکات موزون آغاز می شود  که  به نظر میرسد نمادی از جنگ و پیکار فرضی با سربازان مغولی در هنگام حمله به ناحیه بیهق  است. برای ایجاد توازن در حرکت اسب چوبی از سازهای کوبه ای نظیر دهل، سرنا و ساز نیز استفاده می کنند.

از ميان انواع صنايع‌دستي، قالي‌بافي در ششتمد رواج زيادي داشته و بسياري از زنان و دختران و در موارد اندكي، مردان شهر به آن مشغول مي‌باشند. از انواع فنون و مشاغل سنتی که درشهرستان سبزوار رایج بوده است، آهنگری، نجاری، خراطی، نمدمالی، پالان دوزی، رنگرزی سنتی، عطاری، سفالگری و باروت سازی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده است.

در این شهرستان، معیشت مبتنی بر نظام کشاورزی و دامداری باعث تولید پشم و کرک و پنبه و کتان گردیده که ماده اولیه بافته های سنتی از جمله قالیبافی، گلیم بافی، پلاس بافی جاجیم بافی، فرت بافی و پارچه بافی را تشکیل می دهد. این فنون دربسیاری از ساکنین روستا جزء اقتصاد خانواده محسوب می شود که توسط زنان و دختران تولید می شود. فنون بافته ها جدا از نقش و کارکرد اقتصادی که منبع درآمدی برای زنان و دختران است دارای جنبه های هنری نیز می باشد که در طرح ها و نقش های آن ها مشاهده می شود. نقوش به کار رفته درفنون بافته ها الهام گرفته از طبیعت و محیط و بر گرفته از نقوش گیاهی، حیوانی و انسانی و اشکال هندسی است.

از جمله جاذبه های شهر ششتمد می باشد که بنای آن توسط آقایان جودت و سیحون طراحی شده است. دراین بنا، ديواره‌ها بر روي سه ضلع از شش ضلع صفحه زيرين و به صورت يك در ميان احداث شده كه در ارتفاع 8 متري بهم رسيده و يك مثلث متساوي‌ الاضلاع را تشكيل مي‌دهند كه اين مثلث خود متشكل از 6 مثلث متساوي‌الاضلاع مي‌باشد. جنس مصالح بكار رفته، بتن مسلح و عادي مي‌باشد و سنگ قبر به شكل قاعده يك هرم شش ضلعي مي‌باشد كه دقيقاً در وسط صفحه و زير مثلث انتهايي ديواره‌ها واقع مي‌گردد .

این پارک بر روي تپه‌اي به مساحت 5 هكتار در شرق شهر واقع شده و داراي طراحي خاص و زيبايي مي‌باشد.

به منظور تقویت سفره های آب زیر زمینی احداث شده، به دلیل چشم اندازهای بدیع، یکی از بهترین جاذبه های طبیعی منطقه می باشد.

به طول ۳۵ کیلومتر از کوه ۲۰۱۰ متری بنوو در دامنه شمال شرقی کوه شاهزاده ابوالقاسم سرچشمه می گیرد. این رودخانه از طریق سه جریان زیرزمینی به صورت چشمه‌های تراوشی به نام‌های سرروی، میان روی و چشمه قربانو تغذیه می‌شود. با احداث یک سد خاکی بر روی این رودخانه ذخیره سازی آب تا اواسط تیرماه امکان پذیر شده است. به دلیل موقعیت مناسب رودخانه ششتمد برای فعالیت‌های اکوتوریستی طرح گردشگری سامان پارت در اطراف آن در حال اجرا است.

از دیگر جاذبه های طبیعی می باشد که علی رغم کمبود شدید امکانات خدماتی، در برخی از فصول سال، از رونق خوبی برخوردار است.

به فاصله 7 کیلومتر از بند خاکی ششتمد واقع شده است.ششتمد

1. انار

2. آلو بخارا

3. زعفران

ششتمد شهری است که به قدمت تاریخی و هویت اصیل فرهنگی خود همیشه افتخار می کرده است و این فرهنگ و تمدن را مدیون بزرگانی چون ابوالحسن علی بن زید بیهقی است. این شهر به مدد خوبی های آن همواره خواستگاه بزرگترین اندیشمندان، فضلا، ادبا و دانشمندان جهان اسلام بوده است.

آرامگاه ˈابوالحسن علی بن زید بیهقیˈ معروف به ابن فندُق و ˈفرید خراسانˈ از برجسته ترین علمای شیعه و از بزرگترین حکما و اُدبا و دانشمندان پرکار قرن ششم هجری هم در شهرستان ششتمد، میعادگاه عاشقان و پژوهش گران قرار دارد.

ابن فندق را اولین شارح نهح البلاغه می دانند.
اصطلاح ابن فندق درباره ی ایشان بدین سبب ست که پدر او کاروان سرا دار بود.
چندین کتاب و اثر از ایشان به ما رسیده است که مهمترین آن ها اثر گرانقدر تاریخ بیهق در جغرافیا و اقلیم شناسی ست.
وی در زمینه های مختلف، ازجمله علوم قرآنی، ادبیات، نحو، لغت، شعر، فقه، کلام، طب، حکمت، ریاضی، نجوم و تاریخ استاد بود.

و هستند بزرگانی که هم اکنون علمدار فرهنگ و تمدن شهر می باشند و نام ششتمد به همت اینان سربلند مانده است.

از میان این بزرگان و مفاخر می توان به مرتضی دولت آبادی شاعر اشاره کرد که محبوبیتی خاص در میان طرفداران شعر و ادب به خاطر اشعار زیبا و به خصوص شعرهایی که با لهجه سروده اند دارد.

غذاهای محلی رایج در سبزوار دارای تنوع و فراوانی بوده و هرکدام از آن‌ها مربوط به یک مقطع زمانی خاص می‌باشد از مشهورترین این غذاها می‌توان به ساده‌ترین غذاها که براحتی طبخ می‌شود آوجیج -کَمَه جوش- اِشْکِنِه- کُماج- مِسوه- دِنی- کاچی- آش جوش بِرِه- آش ماست- آش قوریتی- قِلیَه بادمجان، عِلِف ماست (شبیه بورانی اسفناج) اشاره نمود؛ ولی این غذاها طوری نیست که مردم این دیار همیشه از آن استفاده نمایند و غذاهای رایج و معمول در کشورمان نیز در این شهر پهناور طبخ و مورد تناول قرار می‌گیرد. از غذاهایی که می‌توان آن را منتسب به مردم روستاهای سبزوار و از جمله نوده ارباب دانست قورمه است، غذایی که از گوشت پخته شده گوسفند طبخ می‌شود به این صورت که گوشت گوسفند پرواری را در دنبه خودش سرخ می‌کنند و در پوست می‌ریزند و در ایام گوناگون برای طبخ غذاهای ترکیبی از آن استفاده می‌کنند.

بازارهای سنتی سبزوار:

هنوز در گوشه و کنار سبزوار می‌توان با مراکز تولید صنایع دستی و مشاغل سنتی روبرو شد. بازارهایی که همانند سالیان گذشته در آن استاد کاران به کار مشغولند. از جمله این مشاغل سنتی در شهرستان سبزوار می‌توان به آهنگری، خراطی، نمدمالی و نخ تابی اشاره نمود. مهمترین سوغات سبزوار کلوچه زنجفیلی سبزواری است که در میان مردم محلی و گردشگران طرفداران بسیاری دارد. ادویه‌های سبزوار (زیره، زردچوبه و…) هم مرغوبیت خوبی دارند.

 

سامانه جامع گردشگری سبزوار بزرگ با سه زیر سیستم:

آدرس : میدان طالقانی، خیابان علامه طباطبایی، نبش علامه طباطبایی 16، دفتر ارتباطات مردمی نماینده سبزوار بزرگ دکتر محبی

تلفن : 09152499634

فکس : 09152499634

ایمیل : info@sabzevartourism.com

1399© تمامی حقوق برای وبسایت سبزوار توریسم محفوظ است. کپی به هرشکل غیرمجاز و غیرقانونی است.

شهرستان ششتمد ، منطقه نمونه و قطب گردشگری غرب خراسان رضوی است.

شهر ششتمد به عنوان مرکز شهرستان با ارتفاع 1340 متر از سطح دریا و با مختصات جغرافیایی 57درجه و 45درجه طول شرقی و 35درجه و 75 دقیقه عرض شمالی در فاصله 30 کیلومتری جنوب سبزوار و بر روی مخروطه افکنه حاصل از نهشته های رسوبی جریانات سطحی دامنه شمالی کوه شاهزاده ابوالقاسم در رشته کوه میش قرار دارد.

ارتفاعات این منطقه تحت عنوان کوه میش شناخته میشود که در نتیجه عملکرد فازهای کوهزایی آلپی ایجاد شده وبه همین دلیل با ستیغ ها و پرتگاههای عمودی زیادی روبرو هستیم که برای ورزش صخره نودی بسیار مناسب است.(مانند دیواره سر تخت ششتمد)

این شهر دارای آب و هوای نیمه بیابانی با زمستان های سرد و تابستان های معتدل و ملایم وبارندگی متوسط 225 میلیمتر در سال است.

عمده بارش ها در فصل سرد سال به صورت برف بوده که ذخیره مهمی برای چشمه سارها وقنات های منطقه است مانند رود خانه ششتمد که با دبی متوسط 20 لیتر در ثانیه از چشمه های سرروی،میان روی و چشمه قربانلو تشکیل می گردد.ششتمد

وجود سفره های آب زیر زمینی مناسب به دلیل مخروطه افکنه های حاصل از نهشته های رسوبی و نفوذ پذیر فوقانی سبب شده تا تعداد 16 رشته قنات (سرده،پایین ده،کاریز،سنگینه،اشتر،کلاته خانها،مقاطعه،ناده،مهرآباد،گود دشت،بلال سفلی،بلال علیا،حاج ابوالقاسم و ده میزان) فقط در شهر ششتمد مورد استفاده کشاورزی قرار بگیرد که آب اکثر آنها شیرین است.

ششتمد و ییلاقات اطراف آن(کیذوقان،پادر،گاچ،بسک،بیزخ،دیوانخوی،باغخیرات،طرسک،تندک و…) به واسطه شرایط زمین شناسی و وجود ناهمواری ها وکمبود آب در دسترس که باعث شده تا کشاورزی این منطقه در مقایسه با دشت حرفی برای گفتن نداشته باشد لذا نیازمند توجه بیشتر برنامه ریزان در گسترش مبحث گردشگری جهت گذران اوقات فراغت شهروندان به ویژه به صورت اقامت های تابستانی می باشد.

تقویت بنیه اقتصادی ششتمد در گرو توسعه و رونق گردشگری که با برنامه ریزی مدبرانه و همگام با مردم که میتوان تمام پتانسیل های فوق العاده طبیعی و تاریخی را به فعلیت کامل رساند و تمام مشکلات را از سرراه برداشت.

جمعیت 300 هزار نفری شهر سبزوار و فاصله اندک سبزوار تا ششتمد به عنوان نزدیکترین مرکز شهرستان آینده به دومین شهر بزرگ شمال شرق کشور و قرار گیری در مرکز غرب خراسان و عبور محور جنوب از این منطقه از مهمترین امتیازات ششتمد در زمینه گردشگری محسوب میشود.

توانمندی های گردشگری ششتمد همچون حلقه ای است که نگین آن وجود آرامگاه ابوالحسن علی بن زید بیهقی معروف به ابن فندق یا فرید خراسان می باشد.

مقبره امامزاده يحيی بن زيد در روستای عزيز آباد كه در 15 كيلومتری جنوب شرق ششتمد واقع شده از بقاع متبركه اين بخش است و بنای اين مقبره متعلق به دوره قاجاريه است .
اين مقبره در حاشيه جاده ارتباطی به خاطر تردد آسان و راحت مسافران و گردشگران همه ساله ميزبان خيل عظيم مسافران و گردشگران است.

يكی ديگر از بقاع امامزادگان ششتمد سبزوار هم بقعه شاهزاده ابوالقاسم از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع) است كه اين امامزاده در بالاترين ارتفاعات كوه های ششتمد موسوم به كوه شاهزاده ابوالقاسم قرار دارد كه مورد احترام شيفتگان اهل بيت (ع) است.
علاوه بر منزلت آرامگاه مناظر بكر و زيباي مسير نيز چشم هر بيننده ای را به سوی خود جلب می كند .

رودخانه ششتمد نيز يكی از مناطق ييلاقی و ديدنی و از جاذبه های گردشگری اين شهر است كه حدود پنج كيلومتر طول داشته و از ابتدای كوهپايه های قسمت جنوبی شهر ششتمد آغاز شده و به مقبره امامزاده ابوالقاسم مشرف به دشت های روداب و شهر ششتمد ختم می شود.
قرار داشتن اين رودخانه در ششتمد در كنار ديگر جاذبه های تاريخی، فرهنگی و مذهبی شهر به زيبايی ها و توانمندی های گردشگری اين شهر افزوده است.

بوستان مهرگان شهر ششتمد نيز محل بسيار مناسبی برای غنی سازی اوقات فراغت واستراحت زائران و گردشگران در اين منطقه است .
اين بوستان كه از نوع بوستان های كوهپايه ای به مساحت 11 هزار مترمربع در غرب شهر ششتمد و بر بلندای پشته ای شنی و صخره ای به ارتفاع حدود 100 متر از سطح زمين قرار دارد، دارای امكانات، چايخانه، حوضچه و آبنما، فضای سبز، آلاچيق، بوستان كودك و همچنين پيكره حيوانات اساطيری می باشد.
اين بوستان به خاطر اشراف بر شهر ششتمد به عنوان بام شهر، چشم انداز بسيار زيبايی دارد و محل مناسبی برای رصد ستارگان است.

آرامگاه ˈابوالحسن علی بن زيد بيهقیˈ معروف به ابن فُندُق و ˈفريد خراسانˈ از برجسته ترين علمای شيعه و از بزرگترين حكما و اُدبا و دانشمندان پركار قرن ششم هجری هم در شهر ششتمد قرار دارد .
وی در زمينه های مختلف، ازجمله علوم قرآنی، ادبيات ، نحو ، لغت ، شعر، فقه، كلام، طب ، حكمت ، رياضی ، نجوم و تاريخ استاد بود.

به فاصله 25 متری جنوب شرق آرامگاه بیهقی بنای آب‌انبار قدیمی قرار گرفته است که در غرب محل به نام حوض مرغ (آب انبار مرغ) خوانده می‌شود. این بنای معماری دارای پلان مربع شکل با اضلاع 14متری می‌باشد مصالح بکاررفته در این بنا که متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد. سنگ و ملات ساروج است. آب انبار مرغ 80 سال قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته است (اوایل حکومت پهلوی اول). در حال حاضر این بنا در حل تخریب می‌باشد که بدلیل ارزش معماری و جایگاه این بنا به عنوان عنصری از مجموعه تاریخی بافت شهر ششتمد باید هر چه سریعتر نسبت به ترمیم آن اقدام گردد.

در 2 کیلومتری جنوب شهر ششتمد و در ابتدای منطقه زیبا و ییلاقی رودخانه ششتمد برفراز قله‌ای به ارتفاع 1650 متر آثار این حوض به جا مانده است.

محوطه تاریخی برازق تپه

در فاصله 6 کیلومتری میدان بار و بلوار تمدنها جاده آسفالته در غرب جاده خاکی جدا می‌شود. یک کیلومتر در جهت غرب در این مسیر حرکت کنیم به چاه آب روستای برازق می‌رسیم. سفالینه‌های موجود در لایحه سطحی مربوط به دوران تاریخی تا هزاره اول و دوم ق. م می‌باشد.

در فاصله 200 متری جاده خاکی جنوب ششتمد به منطقه ییلاقی موسوم به رودخانه در سمت راست جاده خاکی به سمت روستای گاچ و بسک جدا می‌شود اگر 1500 متر به سمت روستای مذکور حرکت کنیم به کلاته‌ای موسوم به بنوو می‌رسیم در ضلع شمالی کلاته مذکور کوهی به ارتفاع 150 متری نسبت به سطح جاده قرار دارد. اثر مذکور برفراز این کوه قرار گرفته است.

از جمله مهمترین آنها تپه طلایی شامکان مربوط به سدهٔ ۴ تا ۱۱ ه.ق. است و در شهرستان ششتمد، شهر شامکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی می‌نویسم.


تمامی مطالب این وبلاگ از منابع فارسی و انگلیسی جمع آوری گردیده و تمامی مطالب با ذکر منبع منتشر شده اند.

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

ششتمد

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

ششتمد

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

سایر منابع:

نی نی سایت

ششتمد
ششتمد


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

با تبلیغات در سایت ما و اینترنت بیشتر دیده شوید.